60 ปีการส่งดาวเทียมดวงแรกของโลก

Share

30 กันยายน 2560

หากปัจจุบันโลกเราปราศจากดาวเทียมแล้ววิถีชีวิตของเราจะเป็นอย่างไร คนบนโลกคงไม่รู้จักระบบอินเทอร์เน็ต ระบบคมนาคมด้วยเครื่องบินคงไม่ก้าวหน้าหากขาดระบบนำทางอย่าง จีพีเอส หรือแม้กระทั่งการพยากรณ์อากาศที่ต้องอาศัยดาวเทียมในการเก็บข้อมูล สิ่งเหล่านี้เป็นผลพวงที่ต่อยอดจากดาวเทียมสปุตนิก 1 ดาวเทียมดวงแรกของโลก ที่กระตุ้นให้มนุษย์เกิดการแข่งขันและพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศ 

        ย้อนกลับไปเมื่อ 60 ปี ที่แล้ว สหภาพโซเวียตประสบความสำเร็จในการส่งดาวเทียมดวงแรกของโลกชื่อ “สปุตนิก 1” (Sputnik 1) ขึ้นไปโคจรรอบโลก เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2500 และเป็นจุดเริ่มต้นของยุคอวกาศ (Space age) แห่งมวลมนุษยชาติ ซึ่งก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญต่อวิถีชีวิตของชาวโลก และดาวเทียมดวงแรกนี้ถูกส่งด้วยจรวดอาร์-7 (R-7) จากศูนย์อวกาศไบร์โคนูร์ คอสโมโดรม ในประเทศคาซัคสถาน โดยนักวิศวกรชาวรัสเซียที่ชื่อว่า เซอร์กีโคโรลยอฟ (Sergej Pawlowitsch Koroljow) ซึ่งปัจจุบันได้รับการยกย่องเป็นบิดาแห่งโปรแกรมอวกาศของรัสเซีย เหตุการณ์ครั้งนั้นถือว่าเป็นประวัติศาสตร์ที่สำคัญของโลกและยุคอวกาศก็เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ตอนนั้น โดยดาวเทียมดวงนี้ใช้เวลาโคจรรอบโลกนาน 92 วัน ก่อนจะลดวงโคจรต่ำลงเรื่อยๆ จนหลุดเข้าสู่ชั้นบรรยากาศโลกและลุกไหม้ในวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2501 

 

ภาพช่างเทคนิคที่กำลังประกอบดาวเทียมสปุตนิก1 [Credit ภาพ: NASA/Asif A. Siddiqi]

 

        สปุตนิก 1 เป็นดาวเทียมในโครงการสปุตนิก (Sputnik Program) ของสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นโครงการส่งยานอวกาศไร้คนขับขึ้นสู่วงโคจรรอบโลก และสปุตนิก 1 คือสุดยอดความสำเร็จในการเป็นผู้นำทางด้านอวกาศของสหภาพโซเวียตในขณะนั้น โดยมีภารกิจในการทดสอบการโคจรของดาวเทียมรอบโลก ตรวจวัดความหนาแน่นของชั้นบรรยากาศโลกจากการคำนวณการเปลี่ยนแปลงวงโคจร ทดสอบการส่งข้อมูลข่าวสารเป็นสัญญาณวิทยุผ่านชั้นบรรยากาศโลกและทดสอบหลักการของความดันในอวกาศว่าเป็นไปตามที่สังเกตการณ์ได้หรือไม่

 

แบบจำลอง ดาวเทียมสปุตนิก1 จัดแสดงไว้ในพิพิธภัณฑ์การบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา [Credit ภาพ: NASA]

 

        สปุตนิก 1 เป็นดาวเทียมรูปร่างกลมทำจากอลูมิเนียมอัลลอย มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 58 เซนติเมตร (เท่าลูกบาสเก็ตบอล2ลูก) หนักประมาณ 83 กิโลกรัมมีเครื่องส่งสัญญาณวิทยุ  2 เครื่อง และเสาอากาศ 4  ต้น ส่งสัญญาณวิทยุในคลื่นความถี่ 20 MHz และ 40 MHz เพื่อให้พื้นโลกได้รับสัญญาณ โดยสปุตนิก 1ได้ส่งสัญญาณวิทยุเป็นเสียงดัง beep beep ที่วิทยุให้คนทั่วโลกได้ยินเป็นเวลา 21 วัน 

 

        สัญญาณจากสปุตนิกนอกจากจะเป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้าด้านอวกาศของสหภาพโซเวียตแล้วยังเป็นเครื่องหมายของความเป็นที่หนึ่งด้านอวกาศอีกด้วย คนทั่วไปในอเมริกาขณะนั้นเริ่มความหวาดกลัวว่า การที่สหภาพโซเวียตสามารถปล่อยดาวเทียมได้นั้นหมายถึงว่าสหภาพโซเวียตก็สามารถปล่อยขีปนาวุธที่ส่งระเบิดนิวเคลียร์มาถึงอเมริกาได้เช่นกัน และหลังจากนั้นไม่นานสหภาพโซเวียตได้ปล่อยดาวเทียมสปุตนิก 2 ในวันท่ี 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2500 ซึ่งในครั้งนี้ได้ส่งสิ่งมีชีวิตขึ้นไปด้วยนั้นคือสุนัขชื่อ ไลก้า (Laica) นับเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดแรกที่ได้ขึ้นไปสำรวจอวกาศ

 

ภาพสุนัขชื่อ ไลก้า ที่ถูกส่งขึ้นไปอวกาศพร้อมกับดาวเทียมสปุตนิก2 ในเดือนพฤศจิกายน 2500  [Credit ภาพ: NASA]

 

 

ข้อมูลอ้างอิง

http://earthsky.org/space/this-date-in-science-launch-of-sputnik-october-4-1957

 

เรียบเรียงโดย

ศวัสกมล ปิจดี

เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์