บทความเทคโนโลยี

กล้องโทรทรรศน์ที่ NARIT ใช้สังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์และศึกษาวัตถุท้องฟ้า สามารถติดตามดาวเทียมและตรวจวัดการเปลี่ยนแปลงวงโคจรได้เช่นกัน ล่าสุด ทีมวิศวกร NARIT ใช้เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์อัตโนมัติ บันทึกภาพดาวเทียมไทยคม 4 หรือ IPSTAR-1 ระหว่างย้ายเข้าสู่วงโคจรสุสาน (Graveyard Orbit)

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. (NARIT) ใช้เครือข่ายกล้องโทรทรรศน์อัตโนมัติ (Thai Robotic Telescope Network: TRT) ภายใต้โครงการเฝ้าระวังสถานการณ์อวกาศ (Space Situational Awareness: SSA) ติดตามและบันทึกภาพดาวเทียมไทยคม 4 หรือ IPSTAR-1 ระหว่างกระบวนการปลดระวาง และย้ายออกจากวงโคจรใช้งานไปสู่วงโคจรสุสาน (Graveyard Orbit) หลังให้บริการบนวงโคจรค้างฟ้ามาประมาณ 21 ปี

NARIT จัดการประชุมตรวจสอบแบบดาวเทียม TSC-1 (Critical Design Review: CDR) ภายใต้โครงการภาคีความร่วมมืออวกาศไทย (Thai Space Consortium: TSC) เชิญหน่วยงานภาคี ผู้เชี่ยวชาญจากหน่วยงานวิจัย สถาบันการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เข้าร่วมทบทวนการออกแบบและให้ข้อคิดเห็นด้านวิศวกรรมดาวเทียมต้นแบบวิศวกรรม (Engineering Model) ก่อนเข้าสู่การผลิต ประกอบ และทดสอบดาวเทียมตัวจริง (Flight Model) สำหรับส่งไปปฏิบัติภารกิจอวกาศในขั้นตอนถัดไป จัดขึ้นระหว่างวันที่ 2-3 พฤศจิกายน 2569 ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับเกียรติจาก ศ. ดร. คมกฤต เล็กสกุล ผู้อำนวยการสำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ เป็นประธานเปิดการประชุมฯ

เมื่อฤดูหนาวใกล้เข้ามา ก็ถึงเวลาออกไปสำรวจท้องฟ้ายามค่ำคืน เตรียมตัวให้พร้อมก่อนเริ่มฤดูกาลดูดาวด้วยแอปพลิเคชันแผนที่ดาวฝีมือคนไทย NAPA - Star Map พัฒนาโดย NARIT นำเทคโนโลยีซอฟต์แวร์จำลองท้องฟ้าต่อยอดสู่สมาร์ตโฟน ให้การค้นหาดาวบนท้องฟ้าเป็นเรื่องง่ายสำหรับทุกคน

ก่อนดาวเทียมจะถูกส่งขึ้นไปโคจรรอบโลก ต้องผ่านการทดสอบหลายขั้นตอน เพื่อให้มั่นใจว่าจะสามารถทำงานได้ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากบนโลกอย่างมาก หนึ่งในนั้นคือ การทดสอบสภาวะสุญญากาศและอุณหภูมิสุดขั้ว (Thermal Vacuum Test: TVAC) ซึ่งขณะนี้ ดาวเทียม TSC-1 ตัวต้นแบบวิศวกรรม (Engineering Model: EM) กำลังอยู่ระหว่างการทดสอบสภาวะดังกล่าว ณ อาคารปฏิบัติการนวัตกรรมขั้นสูง อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร จังหวัดเชียงใหม่

รู้หรือไม่ “เพชร” อัญมณีล้ำค่าที่เราคุ้นเคย นำมาใช้เป็นเครื่องมือตัดโลหะที่ต้องการความแม่นยำสูงได้ เทคโนโลยีนี้เรียกว่า การกลึงด้วยหัวเพชรจุดเดียว (Single-Point Diamond Turning: SPDT) ช่วยขึ้นรูปผิวโลหะให้เรียบจนกลายเป็นกระจกได้ในระดับนาโนเมตร

การติดตั้งอุปกรณ์วิทยาศาสตร์บนยานอวกาศเป็นโจทย์ยากสำหรับวิศวกร และมีความท้ายทายอย่างยิ่ง เพราะระบบอิเล็กทรอนิกส์และอุปกรณ์ต่าง ๆ ภายในยานมักสร้างสนามแม่เหล็กและสัญญาณรบกวนทางแม่เหล็กไฟฟ้า (EMC/EMI) ซึ่งอาจกระทบต่อความแม่นยำของหัววัดวิจัย โดยเฉพาะการวัดสนามแม่เหล็กและการใช้งานสายอากาศกำลังสูง

การควบคุมอวกาศยานให้เคลื่อนที่และเปลี่ยนวงโคจรในอวกาศจำเป็นต้องอาศัยทั้งระบบขับดันและระบบควบคุมที่ทำงานประสานกันอย่างแม่นยำ โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมสภาวะไร้น้ำหนักของอวกาศ ต้องใช้แรงขับขนาดเล็กในการควบคุมทิศทางและการเคลื่อนที่อย่างละเอียด NARIT จึงพัฒนาระบบทดสอบแรงขับดันต่ำ (Thruster-in-the-Loop Simulation System) เพื่อทดสอบการทำงานของระบบขับดันจริงร่วมกับแบบจำลองการเคลื่อนที่ของยานอวกาศ นำข้อมูลที่ได้ไปพัฒนาและปรับปรุงระบบควบคุมให้มีความแม่นยำสูงสุดก่อนนำไปใช้งานจริง

การเดินทางสู่อวกาศไม่ได้เริ่มต้นอย่างราบรื่น เพราะทันทีที่จรวดทะยานออกจากฐานปล่อย ดาวเทียมจะต้องเผชิญแรงสั่นสะเทือนอย่างรุนแรง หากโครงสร้างไม่แข็งแรงเพียงพอ หรือเกิดการสั่นในจังหวะเดียวกับแรงจากจรวด ความเสียหายอาจเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ภารกิจยังไม่เริ่มต้น