บทความ CE-7 MATCH
จากดวงจันทร์สู่ห้องเรียนไทย
ความรู้ใหม่ที่กำลังกลับมาสู่เด็กและเยาวชน
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ดวงจันทร์เป็นเป้าหมายสำคัญของการสำรวจอวกาศ และเป็นแรงผลักดันให้มนุษย์พัฒนาเทคโนโลยีใหม่เพื่อก้าวข้ามขีดจำกัดของโลก วันนี้ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่เส้นทางดังกล่าวผ่านการพัฒนา CE-7 MATCH อุปกรณ์วิทยาศาสตร์ฝีมือคนไทย โดยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดล และหน่วยงานวิทยาศาสตร์ของจีน เตรียมเดินทางไปปฏิบัติภารกิจโคจรรอบดวงจันทร์กับยานฉางเอ๋อ 7 มีกำหนดปล่อยขึ้นสู่อวกาศในวันที่ 24 สิงหาคม 2569
เบื้องหลังการพัฒนา CE-7 MATCH คือกระบวนการเรียนรู้และสั่งสมประสบการณ์ด้านเทคโนโลยีอวกาศของทีมวิศวกรไทย ตั้งแต่ออกแบบระบบ สร้างต้นแบบ ไปจนถึงทดสอบอุปกรณ์ในสภาวะใกล้เคียงอวกาศ กระบวนการเหล่านี้ช่วยให้ทีมวิศวกร NARIT พัฒนาความเชี่ยวชาญด้านการออกแบบและทดสอบระบบอวกาศ ต่อยอดความสามารถไปสู่การพัฒนาเครื่องมือและเทคโนโลยีอื่น ๆ สำหรับงานวิจัยและภารกิจอวกาศของประเทศ ภายในห้องปฏิบัติการที่ NARIT อาทิ ระบบปรับจุดศูนย์ถ่วงอัตโนมัติ ระบบควบคุมสนามแม่เหล็ก ระบบกลไกต่อขยายอุปกรณ์ ระบบตรวจวัดการวางตัวของอวกาศยานด้วยแสงอาทิตย์
ปัจจุบัน NARIT ร่วมกับห้องปฏิบัติการสำรวจอวกาศห้วงลึกแห่งชาติจีน (DSEL) จัดตั้งห้องปฏิบัติการร่วมไทย-จีนด้านการสำรวจอวกาศห้วงลึกแห่งแรกของไทยที่เชียงใหม่ ซึ่งจะเป็นอีกพื้นที่สำหรับการวิจัย พัฒนา และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีอวกาศ รวมถึงสร้างโอกาสการเรียนรู้และพัฒนาบุคลากรรุ่นใหม่ของไทยให้พร้อมรองรับภารกิจอวกาศในอนาคต
องค์ความรู้และโครงสร้างพื้นฐานที่เกิดจากการพัฒนา CE-7 MATCH ยังถูกนำมาต่อยอดสู่การพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีอวกาศของประเทศ ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กลุ่มวิจัยโครงการ ILRS ของ NARIT เปิดรับนักศึกษาฝึกงานจากหลากหลายสาขา ทั้งวิศวกรรมการบินและอวกาศ เครื่องกล ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ และฟิสิกส์ ให้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการออกแบบ สร้าง และทดสอบระบบต่าง ๆ ร่วมกับพี่ ๆ ทีมวิจัยและวิศวกร ผู้พัฒนา CE-7 MATCH
มีนักศึกษากว่า 50 คนที่ได้ร่วมพัฒนาโครงการด้านเทคโนโลยีอวกาศ อาทิ อุปกรณ์ทดสอบและระบบดาวเทียม ระบบนำทางลงจอดดาวอังคาร ระบบเฝ้าระวังและพยากรณ์สภาวะอวกาศ หลายคนนำประสบการณ์ที่ได้รับไปต่อยอดด้านการศึกษาและการทำงาน ขณะที่หลายคนกลับมาร่วมพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศของประเทศในฐานะนักวิจัยและวิศวกรรุ่นใหม่ (ผู้สนใจฝึกงานกับ NARIT สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ งานบริหารทรัพยากรบุคคล โทร. 053-121-268 ต่อ 282)
องค์ความรู้จากการพัฒนา CE-7 MATCH ยังถูกนำไปถ่ายทอดสู่สังคม ผ่านกิจกรรมบรรยายและ Workshop สำหรับนักเรียน นักศึกษา และบุคลากรภายนอก เช่น กิจกรรม “ฟิสิกส์ รังสี และชีวิต” ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้เรื่องรังสีคอสมิก สภาวะอวกาศ และผลกระทบต่อชีวิตบนโลก พร้อมลงมือสร้างอุปกรณ์ตรวจวัดรังสีคอสมิกด้วยผลึกสารเรืองแสง (Scintillator) ซึ่งเป็นเทคนิคเดียวกับที่ใช้ในอุปกรณ์ CE-7 MATCH ทำให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้หลักการทำงานของเทคโนโลยีอวกาศผ่านการทดลองจริง
อีกหนึ่งเวทีบรรยายพิเศษที่น่าประทับใจคือ งานประชุมวิชาการดาราศาสตร์แห่งประเทศไทยสำหรับเยาวชน หรือ TACs2026 ทีมวิศวกรร่วมถ่ายทอดประสบการณ์จากการพัฒนา CE-7 MATCH ตั้งแต่การออกแบบ สร้าง ทดสอบ จนถึงการเตรียมอุปกรณ์สำหรับภารกิจจริง หลังการบรรยาย เด็ก ๆ จำนวนมากยกมือถามคำถามอย่างต่อเนื่อง ทั้งเรื่องการทำงานของอุปกรณ์ การทดสอบในสภาวะแวดล้อมอวกาศ และเส้นทางการเป็นวิศวกร บรรยากาศในห้องเต็มไปด้วยความสนใจของเยาวชนที่มีต่อวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศอย่างชัดเจน
นอกจากนี้ ความร่วมมือจากการพัฒนา CE-7 MATCH ยังนำไปสู่การแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ในระดับนานาชาติ โดย NARIT ได้รับโอกาสเป็นเจ้าภาพร่วมจัดการประชุมวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมการบินและอวกาศแห่งเอเชียแปซิฟิก ครั้งที่ 5 (Asia-Pacific Aerospace Science & Engineering Conference: APASE 2027) ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นช่วงต้นปี 2570 ณ เมืองฮาร์บิน ประเทศจีน เปิดโอกาสให้นักวิจัย วิศวกร และนักศึกษาจากประเทศไทยได้แลกเปลี่ยนความรู้ นำเสนอผลงาน และเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากนานาประเทศ พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศในระดับนานาชาติ
CE-7 MATCH จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างองค์ความรู้ พัฒนาบุคลากร และเพิ่มขีดความสามารถของประเทศไทย จากกระบวนการพัฒนาอุปกรณ์หนึ่งชิ้น เกิดเป็นเทคโนโลยีใหม่ ประสบการณ์ใหม่ และโอกาสการเรียนรู้สำหรับนักศึกษา นักวิจัย วิศวกร และเยาวชน
เมื่อ CE-7 MATCH เดินทางสู่ดวงจันทร์ สิ่งที่กลับมาสู่ประเทศไทยคือองค์ความรู้และประสบการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างทาง ซึ่งจะช่วยพัฒนาศักยภาพของคนไทย ต่อยอดเทคโนโลยีและนวัตกรรม สร้างประโยชน์ต่อประเทศทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม และที่สำคัญที่สุดคือสร้างแรงบันดาลใจให้เด็กและเยาวชนด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม และคณิตศาสตร์ (STEM) เพื่อให้พวกเขาเหล่านั้นเติบโตไปเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไป
_____
ชวนติดตาม ซีรีส์บทความ เกี่ยวกับอุปกรณ์วิจัยวิทยาศาสตร์ฝีมือคนไทย CE-7 MATCH ได้ทางเพจ NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ และโซเชียลมีเดียทุกช่องทางของเรา