ข่าวกิจกรรม

---

สดร. ต้อนรับคณะกรรมการบริหารศูนย์ฝึกอบรมดาราศาสตร์นานาชาติภายใต้ยูเนสโก (ITCA)

สดร. ต้อนรับคณะกรรมการบริหารศูนย์ฝึกอบรมดาราศาสตร์นานาชาติภายใต้ยูเนสโก (International Training Centre in Astronomy under the auspices of UNESCO - ITCA) ในโอกาสประชุมและรายงานผลการดำเนินงาน

ศูนย์ฝึกอบรมดาราศาสตร์นานาชาติภายใต้ยูเนสโก (International Training Centre in Astronomy under the auspices of UNESCO - ITCA) เป็น Category 2 Centre หนึ่งในกว่า 130 แห่งทั่วโลก ที่อยู่ภายใต้องค์กรยูเนสโก จัดตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมการพัฒนาทรัพยากรบุคคล และวิจัย โดย ITCA เป็น C2C เพียงแห่งเดียวที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย ในสาขาดาราศาสตร์ ดำเนินการโดยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร. หรือ NARIT)

สดร. เป็นหน่วยงานวิจัยดาราศาสตร์ ที่ให้บริการทางวิชาการดาราศาสตร์แก่ภาคประชาชน และการศึกษา อย่างเต็มรูปแบบ มากกว่าหนึ่งล้านคนต่อปี มีผลงานที่ได้รับการยอมรับระดับโลกด้านการใช้ดาราศาสตร์มาพัฒนาประเทศ ปัจจุบัน สดร. เป็นผู้ให้บริการเครือข่ายท้องฟ้าจำลองที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีหอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งในย่านคลื่นแสง และคลื่นวิทยุ มีการพัฒนาทางวิศวกรรมอย่างต่อเนื่อง ซึ่งการเติบโตทั้งหมดนี้เกิดขึ้นภายในเวลา 17 ปี นับตั้งแต่ สดร. ก่อตั้งขึ้นมา

ภารกิจของ ITCA คือการสนับสนุนการเรียนการสอน และการพัฒนาทรัพยากรบุคคลในสาขาดาราศาสตร์ให้แก่ประชาคมโลก เพื่อให้เกิดการพัฒนาเป็นวงกว้าง โดยมุ่งเน้นเรื่องการสร้างความตระหนักและตื่นตัวทางดาราศาสตร์และวิทยาศาสตร์ไปสู่ประชาชน  แนวทางและประสบการณ์การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ รวมถึงสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน ที่ สดร. ดำเนินการอย่างต่อเนื่องตลอดมา เป็นปัจจัยสำคัญที่ผลักดันให้ประเทศไทยกลายเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ดาราศาสตร์ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ITCA ดำเนินการจัดอบรมครูเชิงปฏิบัติการด้านดาราศาสตร์นานาชาติ หรือ ITCA Teacher Training Workshop ซึ่งได้ดำเนินการมาแล้วกว่า 10 ประเทศ ได้แก่ ลาว พม่า เวียดนาม กัมพูชา มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย ติมอร์เลสเต เนปาล และบอตสวานา ผ่านแนวคิดการ “Train the trainer” หรือการฝึกอบรมผู้ที่สามารถนำเนื้อหาการอบรมไปเผยแพร่เพื่อให้เกิดประโยชน์เป็นวงกว้างต่อไป

อีกภารกิจหนึ่ง คือการจัดค่ายดาราศาสตร์สำหรับเยาวชนนานาชาติ หรือ ASEAN Astronomy Camp (AAC) ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนทั่วทุกมุมโลกสมัครเข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และเปิดประสบการณ์ดูดาวผ่านท้องฟ้าจริงจากจุดสูงสุดแดนสยาม บนดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ และเยี่ยมชมหอดูดาวระดับโลกในประเทศไทย โดยในปี 2025 มีผู้สมัครกว่า 317 คน ครั้งล่าสุด จัดขึ้นเมื่อต้นเดือนมีนาคม 2026 ที่ผ่านมา มีผู้เข้าร่วมทั้งจากสแกนดิเนเวีย ยุโรป ตะวันออกกลาง ไปจนถึงละตินอเมริกา

นอกจากนี้ ITCA ยังเป็นผู้ประสานงานและดำเนินการงานประชุมเสวนาทางวิชาการดาราศาสตร์ในหลากหลายระดับ อาทิ Python summer school การประชุมวิชาการทางดาราศาสตร์ที่รวมผู้เชี่ยวชาญชั้นนำระดับโลกในหลายสาขา ไปจนถึงการริเริ่มจัดตั้งการเสวนาระดับภูมิภาค เช่น Southeast Asia Planetarium, Education, and Outreach Conference (SEA-PEO) และ K-12 Astronomy Education Conference in Asia (K-12 AstroAsia)

ดร. มติพล ตั้งมติธรรม ผู้อำนวยการศูนย์ฝึกอบรมดาราศาสตร์นานาชาติภายใต้ยูเนสโก (ITCA) กล่าวว่า “ความท้าทายอย่างหนึ่งของการพัฒนาทางดาราศาสตร์ของ สดร. ในยุคแรกเริ่ม คือยังไม่เคยมีหน่วยงานวิจัยใดในโลกที่สามารถใช้การสร้างความตระหนักและตื่นตัวทางด้านดาราศาสตร์มาขับเคลื่อนสังคมแบบเป็นระบบมาก่อน ปัจจุบันความสำเร็จอย่างก้าวกระโดดของประเทศไทยนั้นบ่งชี้ให้เห็นแล้วว่าสิ่งนี้เป็นไปได้ ภาระหน้าที่สำคัญอย่างหนึ่งของ ITCA จึงเป็นการผลักดันและสนับสนุนประเทศอื่น ๆ ที่กำลังประสบกับปัญหาเดียวกับสิ่งที่เราเคยผ่านมาแล้ว”

สำหรับคณะกรรมการบริหารของ ITCA ประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิจากหลากหลายสาขา ทั้งในและต่างประเทศ อาทิ ศ.ดร. ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, นางสาวดุริยา อมตวิวัฒน์ ที่ปรึกษาพิเศษด้านความร่วมมือต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, Mamoru Doi ผู้อำนวยการหอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์แห่งชาติญี่ปุ่น (NAOJ), Soohyun Kim ผู้อำนวยการสำนักงานท้องถิ่น UNESCO ประจำกรุงเทพฯ และเอเชียแปซิฟิก, Kevin Govender ผู้อำนวยการ IAU Office of Astronomy for Development, Professor Ewine van Dishoeck อดีตประธานสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล

การประชุมในครั้งนี้ คณะกรรมการบริหารของ ITCA กล่าวชื่นชม ถึงการพัฒนาและความก้าวหน้าด้านดาราศาสตร์ของประเทศไทย ตลอดจนการดำเนินการของ ITCA ในช่วงตลอด 6 ปีที่ผ่านมา และเล็งเห็นถึงความสำคัญของ ITCA ต่อการพัฒนาทางดาราศาสตร์ระดับนานาชาติ “สดร. เป็นตัวอย่างที่ดีของการนำดาราศาสตร์มาใช้ขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาประเทศ และเป็นเรื่องที่น่ายินดีที่ ITCA ได้ทำหน้าที่ในการให้ความสนับสนุนประเทศกำลังพัฒนาอื่น ๆ” Kevin Govender ผู้อำนวยการ IAU Office of Astronomy for Development กล่าว