ข่าวกิจกรรม
กลุ่มวิจัยประวัติศาสตร์และมรดกทางดาราศาสตร์ NARIT ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติ
เป็นหน่วยงานที่ทำคุณประโยชน์เกี่ยวกับการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568
12 กันยายน 2568 - กลุ่มวิจัยประวัติศาสตร์และมรดกทางดาราศาสตร์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นหน่วยงานที่ทำคุณประโยชน์เกี่ยวกับการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 สาขาความรู้และการปฏิบัติ เกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล จัดโดย กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ได้รับเกียรติจาก นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานในพิธีและมอบประกาศเกียรติคุณ ดร. ทรงพล มั่นคงสุจริต ผู้จัดการกลุ่มงานการจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรม สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เป็นผู้แทนขึ้นรับมอบ ณ ศูนย์การค้า พาราไดซ์ พาร์ค ศรีนครินทร์ กรุงเทพฯ
พิธีประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติหน่วยงานที่ทำคุณประโยชน์เกี่ยวกับการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 จัดโดย กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เพื่อมอบแก่หน่วยงานที่มีผลงานโดดเด่นในการอนุรักษ์ ส่งเสริม ถ่ายทอด ฟื้นฟู และพัฒนามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม มีผลงานโดดเด่นเป็นที่ประจักษ์ ประสบความสำเร็จในการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม โดยมีผลดำเนินการที่ส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ อย่างเป็นรูปธรรม สามารถเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่ชุมชน หน่วยงานอื่น ๆ ได้
กลุ่มวิจัยประวัติศาสตร์และมรดกทางดาราศาสตร์ มีความเชี่ยวชาญด้านโบราณดาราศาสตร์ (Archaeoastronomy) เป็นการศึกษาประวัติศาสตร์และมรดกทางดาราศาสตร์แบบองค์รวม ที่นำองค์ความรู้ทางโบราณวิทยา และดาราศาสตร์มาบูรณาการร่วมกัน โดยใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ เชื่อมโยงดาราศาสตร์กับวิถีชีวิตของคนในอดีต จึงเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญที่จะนำมาช่วยศึกษาประวัติศาสตร์และโบราณคดี ใช้ความรู้ทางดาราศาสตร์ในการระบุอายุของศาสนสถานและสอบเทียบวันเดือนปีในจารึกต่าง ๆ ที่ยังไม่เคยสอบเทียบวันเดือนปีในปฏิทินสากลได้ สามารถจำแนกความเชื่อ การเผยแผ่ศาสนา วัฒนธรรม ชาติพันธ์ุ ผ่านคัมภีร์ที่ใช้ในคำนวณปฏิทินและการวางผังของศาสนสถาน โบราณสถาน และการวางผังเมืองโบราณที่สำคัญ เป็นต้น
กลุ่มวิจัยฯ ได้ศึกษาการวางทิศศาสนสถานและโบราณสถานหลายแห่ง เช่น วัดพระธาตุดอยสุเทพฯ ปราสาทพิมาย ปราสาทพนมรุ้ง วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ศาสนสถานหริภุญไชย สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย ปราสาทเมืองต่ำ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร โบราณสถานเมืองลับแล และในต่างประเทศ เช่น อินโดนีเซีย ศรีลังกา เป็นต้น นอกจากนี้ยังได้รวบรวมคัมภีร์เพื่อใช้เป็นพิมพ์เขียวในการสร้างวัดและเมืองในสมัยโบราณ เรียกว่า “คัมภีร์วาสตุศาสตร์”
ตัวอย่างผลการศึกษาพบว่า พระธาตุดอยสุเทพฯ จังหวัดเชียงใหม่ วางทิศตาม “ดาววิสาขะ” ซึ่งเกี่ยวข้องกับวันเพ็ญเดือนวิสาขะ อันเป็นวันนับศกใหม่ของพระพุทธศาสนาในอดีต ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ วางทิศตาม “ดาวจิตรา” ซึ่งเกี่ยวข้องกับวันเถลิงศกสงกรานต์ หรือวันปีใหม่ทางสุริยคติ เป็นต้น
นอกจากนี้ ยังส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้การวิจัยแบบสหวิทยาการ และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ เนื่องด้วยเป็นงานวิจัยที่สามารถเชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ได้อย่างกลมกลืน ชัดเจนและเป็นรูปธรรม อีกทั้งยังได้ถ่ายทอดสู่คนรุ่นหลังให้ได้รับรู้และเกิดความภาคภูมิใจในการ สืบทอดและรักษาไว้ซึ่งศาสนสถานและโบราณสถานของชาติสืบไป
ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับกลุ่มวิจัย
https://www.narit.or.th/th/research/history-and-heritage-of-astronomy
ติดตามการดำเนินงานของกลุ่มวิจัยประวัติศาสตร์และมรดกทางดาราศาสตร์ได้ทางเพจ "โบราณดาราศาสตร์"
https://www.facebook.com/profile.php?id=100087668387341