ข่าวดาราศาสตร์
“แมวปีศาจ” ในห้วงอวกาศ
กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลเผยภาพโครงสร้างคล้ายวิญญาณแมวปีศาจ ดวงตาสีแดงเรืองแสงสุดหลอนกลางห้วงอวกาศ แท้จริงแล้วสิ่งที่เห็นคือเสาฝุ่นทึบแสงที่ตั้งตระหง่านท่ามกลางกลุ่มแก๊สเรืองแสง มีชื่อเรียกว่า “เนบิวลาหัวแมว (Cat’s Head Nebula)”
เนบิวลาหัวแมว (Cat’s Head Nebula) เป็นแหล่งกำเนิดดาวฤกษ์ (Star-forming Region) ที่อยู่ภายในเนบิวลาคารินา (Carina Nebula) ห่างจากโลกประมาณ 7,500 ปีแสง ในกลุ่มดาวกระดูกงูเรือ (Carina) มีลักษณะเด่นเป็นเสาฝุ่นทึบแสงที่มีรูปร่างคล้าย “วิญญาณแมว” รายล้อมด้วยม่านหมอกแก๊สร้อนที่แตกตัวเป็นไอออนจากรังสีอัลตราไวโอเลตของดาวฤกษ์มวลมากที่อยู่ใกล้เคียง กระบวนการนี้เรียกว่า “การระเหยด้วยแสง” (photoevaporation ทำให้เสาฝุ่นปรากฏเป็นรูปร่างโดดเด่นท่ามกลางกลุ่มแก๊สเรืองแสง ส่วนพื้นที่สีแดงบริเวณตาแมวคือ ตำแหน่งของดาวฤกษ์อายุน้อยที่ฝังตัวอยู่ในฝุ่นหนาแน่นที่ซ่อนอยู่ภายในเนบิวลาแห่งนี้
ข้อมูลจากกล้องฮับเบิลพบว่า สีสันของแก๊สและมวลสารพื้นหลัง ทั้งสีฟ้า เขียว เหลือง ส้ม และแดง แสดงถึงธาตุออกซิเจน ไฮโดรเจน และกำมะถัน ที่บ่งบอกความแตกต่างของแก๊สและฝุ่นที่ถูกกระตุ้นให้ร้อนขึ้นอย่างยิ่งยวด นอกจากนี้ ข้อมูลในย่านอินฟราเรดใกล้ (near-infrared) และอินฟราเรดกลาง (mid-infrared) จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์เว็บบ์ ยังเผยให้เห็นโครงสร้างเสาฝุ่นอย่างละเอียด เส้นใยแก๊สที่ชัดเจนขึ้น ตำแหน่งของดาวฤกษ์จำนวนมาก และกาแล็กซีพื้นหลังอันไกลโพ้น
แม้เนบิวลาหัวแมวเป็นปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นเพียงชั่วคราว ท้ายที่สุดเนบิวลาแห่งนี้จะสลายหายไปตามวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ แต่โครงสร้างเพียงชั่วคราวนี้กลับช่วยให้นักดาราศาสตร์ทำความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการก่อตัวของดาวฤกษ์ได้ดียิ่งขึ้น
เรียบเรียง : กฤษดา รุจิรานุกูล - เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.
อ้างอิง : Ghostly Cat’s Head Nebula Lurks Within Sight of NASA’s Hubble, Webb - NASA Science