บลูมูน (Blue Moon) หรือ ปรากฏการณ์ดวงจันทร์เต็มดวง รอบที่สองในเดือนเดียวกัน
ใน วันที่ 31 สิงหาคม 2555 จะเกิดปรากฏการณ์ดวงจันทร์เต็มดวง รอบที่สองในเดือนเดียวกัน ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “บลูมูน (Blue Moon)” หรือสังเกตง่าย ๆ ว่าหากเดือนไหนที่มีดวงจันทร์เต็มดวง 2 ครั้ง จะเรียกดวงจันทร์เต็มดวงในครั้งที่สองว่า “บลูมูน” เพราะปกติปรากฏการณ์ดวงจันทร์เต็มดวง (Full Moon) จะเกิดขึ้นเดือนละ 1 ครั้งเท่านั้น และเป็นปรากฏการณ์ที่นาน ๆ ทีจะเกิด
ภาพที่ 1 แสดงดวงจันทร์เต็มดวงซึ่งเกิดขึ้นประจำเดือนละหนึ่งครั้ง ภาพโดย สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
จึงเรียกว่า “บลูมูน” ในภาษาอังกฤษมีสำนวนว่า Once in a blue moon หมายถึงนาน ๆ จะเห็นสักครั้ง หรือเปรียบได้กับคำว่า Rarely ในภาษาอังกฤษ
ปรากฏการณ์บลูมูนเกิดขึ้นเนื่องจากใน 1 ปี มี 12 เดือน และบางเดือนมี 30 วัน บางเดือนมี 31 วัน แต่ว่ารอบของดวงจันทร์มีเพียง 29.53059 วันต่อเดือน และใน 1 ศตวรรษจะมีทั้งหมด 1200 เดือน โดยจะเกิดดวงจันทร์เต็มดวงได้ถึง 1236.83 ครั้ง แต่จะเป็นบลูมูนแค่ 36.83 ครั้ง หรือเฉลี่ยแล้วประมาณ 2.72 ปีต่อครั้ง แต่ที่พิเศษกว่านั้นคือจะมีการเกิดบลูมูนปีละ 2 ครั้งในทุก ๆ 19 ปี ซึ่งปีล่าสุดที่เกิดบลูมูน 2 ครั้งซ้อนในหนึ่งปี (Double Blue Moons) ก็คือปี พ.ศ. 2542 และถัดไปคือปี พ.ศ. 2561 หรือสรุปได้ว่าประมาณ 3% ของฟูลมูน จะเป็นบลูมูน
การเกิดบลูมูนในอีก 30 ปีข้างหน้า
ปี พ.ศ. ดวงจันทร์เต็มดวงครั้งแรกของเดือน ดวงจันทร์เต็มดวงครั้งที่สองของเดือน
2555 Full Moon - 02 สิงหาคม 2555 Blue Moon - 31 สิงหาคม 2555
2558 Full Moon - 02 กรกฎาคม 2558 Blue Moon - 31 กรกฎาคม 2558
2561 Full Moon - 02 มกราคม 2561 Blue Moon - 31 มกราคม 2561
2561 Full Moon - 02 มีนาคม 2561 Blue Moon - 31 มีนาคม 2561
2563 Full Moon - 01 ตุลาคม 2563 Blue Moon - 31 ตุลาคม 2563
2566 Full Moon - 01 สิงหาคม 2566 Blue Moon - 31 สิงหาคม 2566
2569 Full Moon - 01 พฤษภาคม 2569 Blue Moon - 31 พฤษภาคม 2569
2571 Full Moon - 02 ธันวาคม 2571 Blue Moon - 31 ธันวาคม 2571
2574 Full Moon - 01 กันยายน 2574 Blue Moon - 30 กันยายน 2574
2577 Full Moon - 01 กรกฎาคม 2577 Blue Moon - 31 กรกฎาคม 2577
2580 Full Moon - 02 มกราคม 2580 Blue Moon - 31 มกราคม 2580
2580 Full Moon - 02 มีนาคม 2580 Blue Moon - 31 มีนาคม 2580
2582 Full Moon - 02 ตุลาคม 2582 Blue Moon - 31 ตุลาคม 2582
2585 Full Moon - 01 สิงหาคม 2585 Blue Moon - 31 สิงหาคม 2585
สำหรับในวันที่ 31 สิงหาคม 2555 ผู้สังเกตจะเห็นดวงจันทร์เต็มดวง รอบที่สองในเดือนเดียวกันทางทิศตะวะนออกเฉียงใต้เวลาประมาณ 18.18 น. โดยดวงจันทร์เต็มดวงอย่างสมบูรณ์เวลาประมาณ 20.57 น. และตกทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ในเช้าของวันที่ 1 กันยายน 2555 เวลาประมาณ 05.37 น. ตามเวลาประเทศไทย ทั้งนี้ดวงจันทร์จะสว่างเต็มดวงเหมือนเช่นเคยโดยไม่เปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินแต่ อย่างใด และเรายังสามารถสังเกตเห็นปรากฏการณ์ Blue Moon ครั้งต่อไปได้ในวันที่ 02 กรกฎาคม 2558
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
Blue Moon, http://en.wikipedia.org/wiki/Blue_moon; เข้าถึงข้อมูลวันที่ 28 สิงหาคม 2555
สำนวนภาษาอังกฤษที่ว่า “once in a blue moon” ได้มาจากไหนและหมายความว่าอย่างไร,
http://www.readersdigestthailand.co.th/article/2279; เข้าถึงข้อมูลวันที่ 28 สิงหาคม 2555
Once in a Blue Moon, http://www.infoplease.com/spot/bluemoon1.html; เข้าถึงข้อมูลวันที่ 28 สิงหาคม 2555
Blue Moon Giant, http://www.moongiant.com/Blue_Moon_Calendar.php; เข้าถึงข้อมูลวันที่ 28 สิงหาคม 2555
เรียบเรียงโดย
นายชนากานต์ สันติคุณาภรณ์
เจ้าหน้าที่สารสนเทศทางดาราศาสตร์
สำนักบริการและสื่อสารทางดาราศาสตร์
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)