Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2011 JoomlaWorks Ltd.

ความเป็นมาของกล้องโทรทรรศน์

Share

กล้องโทรทรรศน์หรือกล้องดูดาว เป็นเครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่สำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งของนักดาราศาสตร์ และการโต้เถียงอย่างจริงจังในประเด็นคำถามที่ว่า “ใครเป็นคนแรกที่นำกล้องโทรทรรศน์มาสังเกตการณ์ในทางดาราศาสตร์” นั้น ได้เกิดขึ้นมาเป็นเวลาหลายศตวรรษแล้ว และจากหลักฐานที่มีอยู่ได้บอกให้เราทราบว่าเลนส์ที่ทำจากแก้วได้ถูกสร้างขึ้นเมื่อประมาณปี ค.ศ.1350 

 

  

               รูปที่ 1 ฮันซ์ ลิปเปอร์ฮาย (ซ้ายมือ)  และซาชาเรียส แจนเซน (ขวามือ) ซึ่งจากหลักฐานที่มีอยู่เชื่อกันว่าทั้งสองคนต่างเป็นผู้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์กล้องแรก
(ที่มา: Luxorion ezine และ American Physical Society)

 

     จากบันทึกในจดหมายซึ่งเขียนขึ้นเมื่อวันที่ 25 กันยายน ค.ศ.1608 โดยฮันซ์ ลิปเปอร์ฮาย(Hans Lipperhey : ค.ศ.1570-1619)  ได้กล่าวถึงสิ่งประดิษฐ์ของเขาที่สามารถขยายภาพได้  มีข้อความตอนหนึ่งในจดหมายได้เขียนไว้ว่า “เราสามารถมองเห็นทุกสิ่งที่อยู่ระยะไกลมากๆได้  ถ้าทำให้มันมาปรากฏอยู่ใกล้ๆได้ด้วยการมองสิ่งนั้นผ่านแก้ว  หรือเลนส์ที่เขาประดิษฐ์ขึ้น”    ลิปเปอร์ฮาย หรือที่รู้จักกันในนาม  ลิปเปอร์เช่ย์ (Lippershey)  ชาวเยอรมัน  มีอาชีพทำแว่นตาอยู่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์   และเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ.1608  เขาได้ขอจดสิทธิบัตรกล้องโทรทรรศน์ซึ่งเป็นสิ่งประดิษฐ์ใหม่   แต่กลับถูกปฏิเสธ   และต่อมาข่าวเกี่ยวกับสิ่งประดิษฐ์ของเขานี้ก็ได้แพร่กระจายไปทั่วยุโรป     แม้ภายหลังแนวคิดของลิปเปอร์ฮายจะถูกบุคคลทั่วไปนำไปใช้อ้างสิทธิ์เป็นผู้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ก็ตาม  แต่  ณ ปัจจุบันแนวคิดของลิปเปอร์ฮายก็ได้รับการยืนยันว่าเป็นบันทึกแรกของการออกแบบกล้องโทรทรรศน์อย่างแท้จริง

     ในสมัยนั้น นอกจากลิปเปอร์ฮายแล้วก็ยังมีช่างทำแว่นตาอีกคนหนึ่ง  ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นหนึ่งในสองคนที่ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์กล้องแรก มีนามว่าซาชาเรียส แจนเซน(Sacharias Janssen : ค.ศ.1585-1632)  ซึ่งเป็นทั้งเพื่อนร่วมงานและคู่แข่งของลิปเปอร์ฮาย  ในช่วงเวลานั้นมีข่าวแพร่กระจายบอกว่าเขาเคยประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ก่อนปี ค.ศ.1600  แต่ปัจจุบันก็ยังไม่มีเอกสารหรือหลักฐานใดๆที่สามารถยืนยันการประดิษฐ์ของเขาได้

 


รูปที่ 2  โทมาส ฮาร์เรียต (บน)  และรูปดวงจันทร์ซึ่งเขาสเก็ตภาพได้จากการสังเกตการณ์ เมื่อ 26 กรกฎาคม ค.ศ.1609 กับ 17 กรกฎาคม ค.ศ.1610
(จากบนลงล่างตามลำดับ) (ที่มา: East Carolina University   http://www.edu.edu/cs-cas/harriot.cfm และ The Galileo Project)

 

     นักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ นามว่า โทมาส ฮาร์เรียต (Thomas Harriot : ค.ศ.1560-1621) เป็นนักเขียนแผนที่ในคณะสำรวจของ เซอร์ วอลเตอร์ เรเล่ย์ (Sir Walter Raleigh)   มีความเป็นไปได้ว่าเขาอาจเป็นคนแรกที่นำกล้องโทรทรรศน์มาใช้ในงานทางดาราศาสตร์ แม้เขาจะไม่เป็นที่รู้จักของคนทั่วไป แต่การค้นพบของเขาหลายอย่างดูจะล้ำหน้ามากในสมัยนั้น  มีงานชิ้นหนึ่งซึ่งอ้างโดย  แวน เฮลเดน (Van Helden, 1995)บอกว่าในคืนวันที่ 26 กรกฎาคม ค.ศ.1609 ฮาร์เรียตได้สเก็ตภาพของดวงจันทร์ที่สังเกตการณ์ได้จากกล้องโทรทรรศน์ ก่อนหน้าที่กาลิเลโอ กาลิเลอี(Galileo Galilei : ค.ศ.1564-1642)นักดาราศาสตร์ชาวอีตาลีทำเป็นเวลาหลายเดือน

     ในยุคสมัยเดียวกันนั้น กาลิเลโอกลับได้รับการพิจารณาให้เป็นหนึ่งในผู้ค้นพบดาราศาสตร์ยุดใหม่   แม้ฮาร์เรียตจะมีผลงานด้านดาราศาสตร์ภาคสังเกตการณ์เป็นจำนวนมากก็ตาม   ต่อมาในช่วงฤดูร้อนของปี ค.ศ.1609 กาลิเลโอได้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์ของเขาเองขึ้นมาและนำมาใช้สังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์  โดยได้ตั้งกล้องในที่สาธารณะ และเปิดโอกาสให้ประชาชนบริเวณนั้นได้ชมด้วยเป็นครั้งแรก  เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม ค.ศ.1609   นี่เป็นครั้งแรกที่มีการจัดกิจกรรมทางดาราศาสตร์ในที่สาธารณะ และยังเป็นครั้งแรกที่มีเอกสารอธิบายการใช้กล้องโทรทรรศน์อย่างละเอียด

     ในช่วงเดือนตุลาคม ค.ศ.1609  กาลิเลโอได้พัฒนากล้องโทรทรรศน์จนมีกำลังขยายถึง 20 เท่า  และด้วยกล้องโทรทรรศน์ดังกล่าว ทำให้กาลิเลโอสามรถสังเกตการณ์พื้นผิวดวงจันทร์และค้นพบบริวารที่ใหญ่ที่สุดของดาวพฤหัสบดีจำนวน 4 ดวง นอกจากนี้กาลิเลโอยังได้ศึกษาจุดมืดบนดวงอาทิตย์และดิถีของดาวศุกร์ผ่านกล้องโทรทรรศน์ดังกล่าวด้วย ข้อมูลทางดาราศาสตร์ทั้งหมดของกาลิเลโอที่ได้จากการสังเกต การณ์ ได้ทำให้แนวความคิดเกี่ยวกับโลกและเอกภพเปลี่ยนไปจากอดีตโดยสิ้นเชิง และการปฏิวัติทางดาราศาสตร์จึงเกิดขึ้นตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

 

  

รูปที่ 3  กาลิเลโอ กาลิเลอี (ซ้ายมือ)  และกล้องโทรทรรศน์ที่กาลิเลโอสร้างขึ้นเพื่อใช้สังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ (ขวามือ)
(ที่มา: Wikipedia และ The Galileo Project)

 

     เมื่อปี ค.ศ.1610   มีนักดาราศาสตร์ชาวเยอรมันชื่อ  โจฮานเนส เคปเลอร์  (Johannes Kepler : ค.ศ.1571-1630)ได้ศึกษาการใช้กล้องโทรทรรศน์ของกาลิเลโอ  และนำมาใช้ในงานทางดาราศาสตร์อย่างจริงจัง  ต่อมาเขาได้ใช้กล้องโทรทรรศน์ศึกษาดวงจันทร์ทั้ง 4 ดวงของดาวพฤหัสบดีเหมือนกับที่กาลิเลโอเคยศึกษา   และยังได้เผยแพร่งานด้านทฤษฎีของกล้องโทรทรรศน์ในปี ค.ศ.1611  นอกจากนี้เคปเปลอร์ยังสามารถอธิบายระบบสุริยะด้วยคณิตศาสตร์ได้ดีเท่ากับที่ใช้ข้อมูลจากการสังเกตการณ์ด้วย

จากข้อมูลที่กล่าวมาทั้งหมดและจากข้อมูล ณ ปัจจุบันนี้ ความจริงเกี่ยวกับต้นกำเนิดของกล้องโทรทรรศน์ก็ยังคงเป็นปริศนาอยู่และการโต้เถียงในเรื่องดังกล่าวก็ยังไม่มีข้อยุติ

 

ข้อมูลอ้างอิง                                                                                                                        

1. http://www.astronomy2009.com                                                                                                                      

2. http://en.wikipedia.org

 

แปลและเรียบเรียงโดย ทวิจรัส สาโรชสกุลชัย
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)