.

.

24 พฤศจิกายน 2559 ทีมนักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุที่กลมที่สุดในธรรมชาติ มันคือดาวฤกษ์ชื่อ เคปเลอร์ 11145123  ซึ่งมีขนาดใหญ่ราวๆสองเท่าของดวงอาทิตย์…

More...
สดร. ชวนร่วมโหวต “ชื่อไทยให้ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ” ถึง 31 ต.ค. นี้

สดร. ชวนร่วมโหวต “ชื่อไทยให้ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ” ถึง 31 ต.ค. นี้

สดร. เผย สามรายชื่อเข้ารอบในกิจกรรม “ตั้งชื่อไทยให้ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ” พร้อมเชิญชวนคนไทยร่วมคัดเลือกชื่อที่ชื่นชอบเพียงหนึ่งเดียว ชูความเป็นไทยร่วมเป็นหนึ่งในเอกภพ  เพื่อเสนอต่อสหพันธ์ดาราศาสตร์นานาชาติรับรองและประกาศชื่ออย่างเป็นทางการ ร่วมโหวตตั้งแต่บัดนี้…

More...
Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2011 JoomlaWorks Ltd.

หมอกแห่งจักรวาล

Share

สาเหตุที่นักฟิสิกส์ต้องส่งกล้องโทรทรรศน์ออกไปโคจรนอกโลกเหมือนดาวเทียมก็ เพราะต้องการหลีกหนีจากชั้นบรรยากาศโลก ชั้นบรรยากาศของโลกนี่รบกวนการมองดวงดาวของนักดาราศาสตร์ได้มากเลยนะครับ เพราะชั้นบรรยากศมีทั้งพายุ ทั้งกระแสอากาศไหลวน ฯลฯ สารพัดจะปั่นป่วนจนกล้องโทรทรรศน์ที่ตั้งอยู่บนพื้นโลกมองเห็นภาพที่พร่าเลือน

จริงๆแล้วแม้แต่รังสีเอกซ์หรือรังสีอัลตราไวโอเล็ตก็ถูกดูดกลืนไปเสียส่วน มากโดยชั้นบรรยากาศ ในแง่หนึ่งชั้นบรรยากาศได้ช่วยปกป้องมนุษย์เราและสิ่งมีชีวิตบนโลกจากรังสี พลังงานสูง แต่ในอีกแง่หนึ่งการปกป้องนั้นทำให้นักดาราศาสตร์ต้องพึ่งพากล้องโทรทรรศน์ ในอวกาศ

          แต่นักฟิสิกส์พบว่าแม้แต่กล้องโทรทรรศน์ในอวกาศเองก็ไม่ได้มองเห็นอะไร กระจ่างใสไปเสียทั้งหมด เพราะเอกภพเรามีหมอกบางๆปกคลุมอยู่! หมอกที่ว่านี้ไม่ใช่ละอองน้ำนะครับ แต่เป็นแสงสว่างมัวๆที่เรียกว่า  extragalactic background light เรียกย่อๆว่า EBL จริงๆจะเรียกแสงก็ไม่เชิงนะครับเพราะเจ้า EBL นี้เป็นคลื่นที่อยู่ในย่านอัลตราไวโอเลตจนถึงอินฟราเรดซึ่งมันจะเคลื่อนที่ ชนกับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่กล้องโทรทรรศน์อวกาศต้องการตรวจจับทำให้คลื่น เหล่านั้นถูกรบกวน(คลื่นบางส่วนเข้าชนกันเกิดการผลิตคู่ (pair creation) กลายเป็นคู่อิเล็กตรอน-โพสิตรอนไปเสีย)


กระบวนการผลิตคู่

 

คำถามที่น่าสนใจคือ หมอกนี้มันมาจากไหน?

คำตอบอยู่ที่อุปกรณ์ Fermi Gamma ray Space Telescope (เรียกย่อๆว่า Fermi GST)

 


Fermi Gamma ray Space Telescope


โลโก้ของ Fermi GST

 

          กล้องโทรทรรศน์ตัวนี้ถูกปล่อยออกสู่วงโคจรเมื่อปี 2008 โดยเป็นวงโคจรที่อยู่ใกล้โลก ภารกิจของมันมีมากมายและน่าสนใจทั้งนั้นเลยครับ ตั้งแต่การศึกษาพัลซาร์ ,กาแลคซี่ที่แกนยังไม่นิ่ง( active galactic  nuclei), ซูเปอร์โนวา ,ศึกษารังสีแกมมาที่นักดาราศาสตร์ต้องการสืบหาที่มาที่ไปให้ชัดเจน , ศึกษาหลุมดำขนาดจิ๋วดึกดำบรรพ์( primordial micro black holes)ที่ระเหยหายไป ฯลฯ และอีกภารกิจที่สำคัญคือการศึกษา blazar

          กล้องโทรทรรศน์อวกาศตัวนี้มองไปยังแหล่งปลดปล่อยรังสีแกมมาที่เรียกว่า blazar มากถึง 150 แห่ง  blazar คือกาแล็คซี่ แกนยังไม่นิ่งประเภทหนึง โดยที่ใจกลางของ blazar จะมีหลุมดำขนาดมโหฬาร(super massive blackhole)อยู่ซึ่งหลุมดำนี้จะปล่อยอนุภาคและรังสีต่างๆพวยพุ่งออกมาเป็นลำ ซึ่งนักฟิสิกส์ใช้ Gamma ray Space Telescope เก็บข้อมูลดูรังสีแกมที่พุ่งออกมาแล้วพบว่าพลังงานของรังสีแกมมาจาก blazar ที่อยู่ไกลโลกเราจะลดลงมากกว่า blazarที่อยู่ใกล้ๆ ซึ่งก็ดูสมเหตุสมผลดีเนื่องจากรังสีแกมมาที่พุ่งออกมาจาก blazar นั้นจะเข้าชนกับหมอก EBL ดังนั้นยิ่งมันอยู่ไกลก็ยิ่งมีโอกาสชนเข้ากับ EBL มากกว่าจะเดินทางมาถึงเรา

 


blazar

 

       ทีมนักฟิสิกส์ที่ศึกษาเรื่องนี้อาศัยการลดลงของรังสีแกมมาเพื่อคำนวณหาความ หนาแน่นของหมอก EBLซึ่งพวกเขาได้ข้อสรุปว่าหมอก EBL ในย่านอัลตราไวโอเล็ตส่วนมากถูกปลดปล่อยออกมาจากกาแล็คซี่ในขณะที่เอกภพของ เรามีอายุเพียงสี่พันล้านปีเท่านั้น! ตัวเลขดังกล่าวฟังดูไม่น้อยเลยนะครับ แต่สำหรับเอกภพของเรา ตัวเลขดังกล่าวนี้ไม่ได้นานเลยเพราะปัจจุบันเอกภพเรามีอายุราวๆหนึ่งหมื่น สี่พันล้านปี!!

         แหล่งกำเนิด EBL ส่วนน้อยที่เป็นไปได้มาจากดวงฤกษ์ในช่วงที่เอกภพเพิ่งเกิดขึ้นมาได้เพียงสี่ ล้านปีถึงหนึ่งพันล้านปี ดาวฤกษ์เหล่านี้มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์หลายร้อยเท่าซึ่งพวกมันปล่อยรังสี อัลตราไวโอเล็ตออกมา รังสีเหล่านี้ทำให้ก๊าซไฮโดรเจนถูกไอออไนซ์ ช่วงเวลานี้จึงถูกเรียกว่า ยุครีไอออไนเซชั่น(reionization era) นั่นเอง

         ถึงแม้หมอก EBL จะทำให้ทัศนวิสัยแย่ลง แต่การศึกษามันกลับทำให้เรามองเห็นและเข้าใจอะไรๆได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

 

แหล่งข่าว

http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/cosmic-fog.html

 

Additional information