ค้นพบหลักฐานสำคัญที่อาจแสดงถึง ”น้ำ” ที่ยังเป็น “ของเหลว” อยู่บนดาวอังคารเป็นครั้งแรก

Share

ยาน Mars Express ขององค์การอวกาศยุโรป (ESA) พบหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงทะเลสาบขนาดกว้างกว่า 20 กิโลเมตร ลึกลงไปใต้พื้นผิวดาวอังคาร 1.5 กิโลเมตร บริเวณใกล้กับขั้วใต้ของดาว ถือเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่มีการสำรวจดาวอังคารมาที่พบหลักฐานของน้ำที่ยังคงเป็นของเหลวอยู่

ภาพแสดงน้ำแข็งขั้วใต้ของดาวอังคาร (สีขาว) และบริเวณ  Planum Australe ที่ยาน Mars Express กำลังศึกษา โดยสีน้ำเงินเข้มในภาพคือบริเวณที่คาดว่ามีทะเลสาบอยู่ใต้พื้นผิวดาว

Credit: USGS Astrogeology Science Center, Arizona State University, INAF

 

        การค้นพบในครั้งนี้นำทีมโดย Roberto Orosei  นักวิจัยจาก National Institute of Astrophysics ประเทศอิตาลี ได้วิเคราะห์ข้อมูลที่ส่งมาจากยาน Mars Express และค้นพบหลักฐานสำคัญที่คาดว่ามีทะเลสาบอยู่ใต้พื้นผิวดาวอังคาร 

 

        ยาน Mars Express ปฏิบัติภารกิจมานานกว่า 15 ปี  ถือว่าเป็นยานสำรวจดาวอังคารที่มีระยะเวลาการทำงานยาวนานเป็นอันดับสองในปัจจุบัน (รองลงมาจากยาน Odyssey 17 ปี) โดยการค้นพบในครั้งนี้ใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า “MARSIS” มีหลักการทำงานคล้ายกับเรดาร์ คือ ปล่อยสัญญาณคลื่นวิทยุออกไปยังตำแหน่งเป้าหมาย ซึ่งคลื่นวิทยุดังกล่าวสามารถทะลุลงไปใต้พื้นผิวดาวได้ถึง 3 กิโลเมตร และสะท้อนกลับมายังอุปกรณ์รับสัญญาณ   ข้อมูลของสัญญาณที่สะท้อนกลับมาจะสามารถบ่งบอกได้ถึงสภาพสถานะของชั้นใต้ผิวดาว  ซึ่งพบว่า บริเวณที่อยู่ใกล้กับขั้วใต้ของดาว เรียกว่า “Planum Australe”  มีชั้นของทะเลสาบหนา 1 เมตร กว้าง 20 กิโลเมตร  อยู่ลึกลงไปจากพื้นผิว 1.5 กิโลเมตร  

 

ภาพหน้าตัดพื้นผิวดาวอังคารที่ได้จาก MARSIS สีขาวบนสุดคือพื้นผิวดาว สีฟ้าคือตำแหน่งที่เชื่อว่าเป็นทะเลสาบ

Credit ESA / NASA / JPL / ASI / Univ. Rome; R. Orosei et al 2018

 

        ข้อมูลจากยาน Mars Express บ่งบอกว่าที่ระดับความลึก 1.5 กิโลเมตรใต้พื้นผิวดาว สามารถประมาณค่าอุณหภูมิได้ที่ -68 องศาเซลเซียส  ซึ่งน้ำบริสุทธิ์จะไม่สามารถอยู่ในสถานะของเหลวได้  ทีมนักวิจัยจึงคาดว่าหากเป็นทะเลสาบใต้พื้นผิวจริง จะต้องเป็น “น้ำเกลือ” ที่มีความเข้มข้นสูงมาก เพราะจากการศึกษาน้ำทะเลใต้น้ำแข็งขั้วโลกใต้ มีอุณหภูมิอยู่ที่ -13 องศาเซลเซียส พบว่าน้ำบริเวณนั้นมีค่าความเข้มข้นของเกลือมากกว่าบริเวณอื่น  ประกอบกับหลักฐานจากยานสำรวจ Phoenix และ Curiosity เคยค้นพบว่า ดาวอังคารมีเกลือชนิดเพอร์คลอเรท (Perchlorate) อยู่มาก ซึ่งเป็นเกลือที่มีคุณสมบัติในการละลายน้ำได้ดี

 

        อย่างไรก็ดี การค้นพบในครั้งนี้จำเป็นต้องได้รับการยืนยันจากข้อมูลที่มีความละเอียดสูงมากกว่านี้  ซึ่งถือได้ว่าเป็นโจทย์ปัญหาที่ท้าทายอันใหม่สำหรับการสำรวจดาวอังคารในอนาคต  

 

        ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2561 ที่จะถึงนี้ จะเป็นช่วงกำหนดการที่ยานสำรวจดาวอังคารอีกหนึ่งลำจะลงจอด คือ “InSight”  ซึ่งเป็นยานที่มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างภายในของดาวอังคารโดยเฉพาะ จะนำมาซึ่งข้อมูลเชิงลึกของดาวอังคารที่น่าตื่นเต้นอีกมากอย่างแน่นอน 

 

อ้างอิง :

[1] https://www.nature.com/articles/d41586-018-05795-6

[2] https://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/liquid-water-on-mars-really-probably/

 

เรียบเรียง : ธนกร อังค์วัฒนะ - เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.