จีนเตรียมส่งยานภาคพื้นดิน Chang’e 4 ลงสำรวจด้านไกลของดวงจันทร์เป็นประเทศแรกของโลก

Share

เมื่อวันที่ 21พฤษภาคม 2561 ที่ผ่านมา (ตามวันในประเทศไทย) ประเทศจีนได้ส่งดาวเทียม Queqiao (เชวี่ยเฉียว) ขึ้นสู่วงโคจรด้านไกลของดวงจันทร์(L2) เพื่อเตรียมพร้อมที่จะส่งยานภาคพื้นดิน Chang’e 4 (ฉางเอ๋อ4) ลงสำรวจดวงจันทร์ในปลายปีนี้ และถ้าเป็นไปตามกำหนดการที่วางไว้ ยานภาคพื้นดิน Chang’e 4 ของจีนจะเป็นยานภาคพื้นดินลำแรกของโลกที่ถูกส่งลงสำรวจพื้นผิวด้านไกลของดวงจันทร์เป็นผลสำเร็จ

ภาพที่ 1 ภาพตัวอย่างแสดงดาวเทียมอวกาศ Queqiao และ ยานภาคพื้นดิน Chang’e 4

 

        ตั้งแต่ยุคเริ่มต้นของโครงการสำรวจอวกาศจนกระทั่งในปัจจุบัน ดวงจันทร์เป็นวัตถุในระบบสุริยะในลำดับต้นๆที่ได้รับความสนใจเป็นอย่างมากจากนักวิทยาศาสตร์ ทั้งในแง่ของความท้าทายของการส่งยานสำรวจอวกาศในช่วงแรกเริ่ม รวมถึงการศึกษาและทำความเข้าใจวิวัฒนาการของระบบสุริยะ 

 

        แต่เนื่องจากดวงจันทร์ใช้เวลาหมุนรอบตัวเองเท่าๆกับเวลาที่ใช้ในการโคจรรอบโลก ทำให้ดวงจันทร์บิดตัวและหันพื้นผิวด้านเดียวเข้าหาโลกเสมอ ซึ่งปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นช่วยให้อุปกรณ์สามารถรับส่งข้อมูลระหว่างห้องควบคุมบนโลกและพื้นผิวดวงจันทร์ฝั่งที่หันเข้าหาโลก (ด้านใกล้) ได้ตลอดเวลา แต่ทำนองเดียวกัน ห้องควบคุมภาคพื้นโลกก็จะไม่สามารถติดต่อกับพื้นผิวของดวงจันทร์ฝั่งที่หันออกจากโลก (ด้านไกล) ได้ ทำให้การศึกษาดวงจันทร์ไม่ค่อยได้อ้างถึงข้อมูลในพื้นที่ส่วนนี้ของดวงจันทร์มากนัก 

 

         ในตลอดระยะเวลาหลายสิบปีของโครงการสำรวจอวกาศ ยังไม่เคยมียานสำรวจอวกาศลำไหนลงจอดด้านไกลของดวงจันทร์ ที่ใกล้เคียงที่สุดมีเพียงยานอวกาศ Ranger 4 ขององค์การนาซ่า ที่ถูกส่งขึ้นไปเพื่อถ่ายภาพและศึกษาพื้นผิวด้านหลัง แต่โชคไม่ดีที่ยานอวกาศดังกล่าวเกิดขัดข้อง ข้อมูลที่ส่งกลับมาได้มีเพียงภาพถ่ายที่ปรากฏลักษณะพื้นผิวด้านหลังของดวงจันทร์ให้เห็นเท่านั้น และถ้าโครงการนี้สำเร็จ จีนจะเป็นประเทศแรกที่สามารถส่งยานสำรวจภาคพื้นลงสำรวจด้านไกลของดวงจันทร์

 

       ยานภาคพื้นดิน Chang’e 4 มีกำหนดส่งขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศโลกในช่วงเดือนธันวาคม 2561 ต่อจากดาวเทียม Queqiao ที่ส่งไปกลางเดือนนี้ ซึ่งยาน Chang’e 4 จะลงสำรวจพื้นผิวด้านหลังของจันทร์ เพื่อศึกษาลักษณะการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาของพื้นผิวดวงจันทร์ รวมไปถึงทดลองศึกษาการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิต เช่น เมล็ดมันฝรั่ง พืชจำพวกผักกาด ตัวไหม และดักแด้ ในภาชนะควบคุมภายใต้แสงสว่างของดวงอาทิตย์บนดวงจันทร์ ซึ่งถ้า

 

        แต่เนื่องจากพื้นผิวด้านไกลของดวงจันทร์จะหันออกจากโลกเสมอ จึงจำเป็นต้องส่งดาวเทียม Queqiao ไปโคจรอยู่บริเวณด้านหลังของดวงจันทร์ (Lagrange point-2 : L2) เพื่อทำหน้าที่เป็นสะพานรับส่งข้อมูลระหว่างยานภาคพื้นดิน Chang’e 4 ที่อยู่ด้านหลังดวงจันทร์และห้องควบคุมที่ติดตั้งอยู่บนโลก

 

ภาพที่ 2 ภาพตัวอย่างการโคจรของดาวเทียมอวกาศ Queqiao รอบตำแหน่งจุดลากรางจ์2

 

        นอกจากนี้ ดาวเทียม Queqiao ยังถูกส่งขึ้นไปพร้อมกับเสารับสัญญาณคลื่นวิทยุ เพื่อใช้บันทึกคลื่นวิทยุในช่วงความถี่ต่ำที่ไม่สามารถทะลุผ่านชั้นบรรยากาศโลกได้ ซึ่งจะช่วยนักดาราศาสตร์ในการศึกษาเอกภพในยุคแรกเริ่มอีกด้วย

 

เรียบเรียง: นายเจษฎา กีรติภารัตน์

เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์

 

อ้างอิง

https://www.sciencealert.com/queqiao-relay-satellite-dark-side-moon-lagrange-2-chang-e-4-mission

https://www.space.com/40646-china-queqiao-moon-relay-satellite-launch.html

https://www.nasaspaceflight.com/2018/05/queqiao-relay-satellite-launched-change-4-lunar-mission/

http://www.xinhuanet.com/english/2018-04/12/c_137106440.htm

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0094576515302770