3 นักวิทยาศาสตร์ผู้ค้นพบคลื่นความโน้มถ่วงคว้ารางวัลโนเบล สาขาฟิสิกส์ ปี 2560

Share

4 ตุลาคม 2560

เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2560 ราชวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สวีเดนได้ประกาศรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ประจำปี 2560 ปีนี้ รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ครึ่งหนึ่งได้ถูกมอบให้แก่ ศาตราจารย์ไรเนอร์ ไวซ์ จากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาซูซตส์ และอีกครึ่งหนึ่งเป็นรางวัลร่วมกันระหว่าง ศาตราจารย์แบร์รี่ บาริช และ ศาตราจารย์คิป ธอร์น จากสถาบันเทคโนโลยีแคลิฟอร์เนีย จากผลงานเครื่องตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วง LIGO และการสังเกตการณ์คลื่นแรงโน้มถ่วง

 

        ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2558 ได้มีการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วงได้เป็นครั้งแรกด้วยเครื่องตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วง LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) ในประเทศสหรัฐอเมริกา คลื่นแรงโน้มถ่วงดังกล่าวเกิดจากชนกันของหลุมดำที่อยู่ห่างออกไป 1.3 พันล้านปีแสง แม้ว่าสัญญาณคลื่นแรงโน้มถ่วงจะอ่อนมาก แต่นั้นก็เป็นการยืนยันทฤษฎีสัมพันธภาพของไอสไตน์เมื่อร้อยปีก่อน และถือเป็นก้าวที่สำคัญของวงการฟิสิกส์ดาราศาสตร์ (อ่านเพิ่มเติมได้จาก http://www.narit.or.th/index…/…/2426-ligo-gravitational-wave)

        โครงการเครื่องตรวจวัด LIGO เป็นโครงการที่เกิดจากความร่วมมือของมากกว่ายี่สิบประเทศ และนักวิจัยมากกว่าหนึ่งพันคน โครงการเครื่องตรวจวัด LIGO ได้เริ่มต้นเมื่อประมาณ 60 ปีก่อน โดย ศาตราจารย์โจเซฟ เวเบอร์ จากมหาวิทยาลัยแมรี่เลนด์ ใน กรุงวอซิงตัน ได้นำส้อมเสียงที่มีสามารถตรวจวัดคลื่นที่ความถี่จำเพาะได้ มาตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วงเป็นครั้งแรก และ ศาสตราจารย์เวเบอร์ได้ประกาศการค้นพบในอีก 10 ปีต่อมา แต่เนื่องจากไม่มีนักวิทยาศาสตร์คนใดสามารถทำการตรวจวัดด้วยทดลองเดียวกันกับศาตราจารย์เวเบอร์ได้ จึงทำให้การค้นพบดังกล่าวไม่ได้รับการยืนยัน

        ในขณะเดียว ศาตราจารย์ไรเนอร์ ไวซ์ และ ศาตราจารย์คิป ธอร์น ได้เริ่มทำการวิจัยเรื่องการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วง ศาตราจารย์ไวซ์ ได้ทำการตีพิมพ์ผลงานวิจัยเกี่ยวกับการแทรกสอดของแสงเลเซอร์ ซึ่งถือเป็นงานวิจัยที่สำคัญที่ใช้ในการออกแบบเครื่องตรวจวัด LIGO ในปี พ.ศ. 2510 ในขณะเดียวกัน ศาตราจารย์ คิป ธอร์น ซึ่งเป็นนักฟิสิกส์ที่โด่งดังจากภาพยนตร์เรื่อง Interstellar ได้ทำการวิจัยเกี่ยวกับการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มร่วมกับ ศาตราจารย์โรนัลด์ เดรเวอร์ จากมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ สหราชอาณาจักร ณ สถาบันเทคโนโลยีแคลิฟอร์เนีย ทั้งสามคนจึงถือเป็นบุคคลสำคัญในการเริ่มต้นวิจัยเกี่ยวกับการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วง แต่อย่างไรก็ตาม ศาตราจารย์โรนัลด์ เดรเวอร์ ได้เสียชีวิตในสกอต์แลนด์ ในเดือนมีนาคม 2560 ที่ผ่านมา

        การวิจัยเกี่ยวกับการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วงได้นำเดินการวิจัยต่อเนื่องเรื่อยมา แต่ส่วนใหญ่เป็นงานวิจัยขนาดเล็ก จนกระทั่ง พ.ศ. 2537 ศาตราจารย์แบร์รี่ บาริช ซึ่งเป็นหัวหน้าโครงการวิจัย LIGO ในขณะนั้น ได้ทำการขยายโครงการวิจัย LIGO จากโครงการวิจัยที่ประกอบด้วยนักวิจัยประมาณ 40 คนให้กลายเป็นโครงการวิจัยนานาชาติที่ประกอบด้วยนักวิจัยมากกว่าหนึ่งพันคน ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญของโครงการเครื่องตรวจวัด LIGO ซึ่งนำมาสู่การสร้างเครื่องตรวจวัด LIGO ณ เมือง Hanford และ เมือง Livingston และการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 กันยายน 2558 ที่ผ่านมา

        ดังนั้น นักวิจัยทั้งสามท่านจึงได้รับการยกย่องในความสำเร็จของการตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วงครั้งแรกของเครื่องตรวจวัดคลื่นแรงโน้มถ่วง LIGO โดยทั้งสามท่านจะได้รับรางวัลโนเบล พร้อมทั้งเงินรางวัลรวม 9 ล้านโครนาสวีเดน (ประมาณ 36 ล้านบาท) ในวันที่ 10 ธันวาคม 2561 นี้

 

(ภาพ : www.nobelprize.org)

 

 

ข้อมูล ดร. ศุภชัย อาวิพันธุ์

นักวิจัยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ

 

ที่มาข้อมูล : 

https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2017/press.html

และ 

https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2017/popular-physicsprize2017.pdf