นักวิทยาศาสตร์เผยภาพดาวฤกษ์ “แอนทาเรส” ที่มีความละเอียดสูงเป็นครั้งแรก

Share

13 กันยายน 2560

หากเรามองขึ้นไปบนท้องฟ้าในยามค่ำคืนที่ปราศจากแสงรบกวน เราจะสามารถมองเห็นแสงระยิบระยับที่ปรากฏอยู่บนท้องฟ้าต่างสีสัน เหล่าดาวฤกษ์พวกนั้นเป็นวัตถุท้องฟ้าที่รวมตัวกันอยู่เป็นก้อนด้วยแรงโน้มถ่วงและมีวิวัฒนาการมาจากการยุบตัวของกลุ่มแก๊สและฝุ่นขนาดมหึมา ทั้งนี้จากการยุบตัวอาจก่อให้เกิดการหมุนวนขึ้นซึ่งดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะมีสัณฐานเป็นทรงกลมและมีการหมุนรอบตัวเอง โดยปัจุบันนักดาราศาสตร์พยายามทำความเข้าใจกลไกภายในดวงอาทิตย์รวมถึงดาวฤกษ์ดวงอื่นนอกระบบสุริยะเรา

        และข้อมูลล่าสุดที่ทีมนักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคาทอลิกภาคเหนือ (Catholic University of the North) ในประเทศชิลี  สามารถสร้างแผนที่ที่แสดงกลุ่มแก๊สบนดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่สีแดงที่มีชื่อว่า แอนทาเรส (Antares) หรือดาวปาริชาต ที่คนไทยเรารู้จักได้สำเร็จ มีระยะห่างจากโลกของเราออกไปราว 550 ปีแสง มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ถึง 12 เท่า และมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 700 เท่าของดวงอาทิตย์ ซึ่งข้อมูลในครั้งนี้ได้จากการสังเกตการณ์ผ่านกล้องที่หอดูดาว Very Large Telescope Interferometer (VLTI) ในประเทศซิลี (แสดงดังในภาพที่ 4) ทำให้นักดาราศาสตร์สามารถใช้ข้อมูลเพื่อนำมาวิเคราะห์จนสามารถสร้างแผนที่ของดาวฤกษ์ที่มีความละเอียดสูงเป็นครั้งแรกได้สำเร็จ (แสดงดังในภาพที่ 1) ทั้งนี้แอนทาเรส (Antares) เป็นดาวฤกษ์ที่ปรากฏโดดเด่นอยู่ในกลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius constellation) จนกลายเป็นดาวที่เราต่างเรียกกันว่า “ดาวหัวใจแมงป่อง” นั่นเองและนอกจากนี้มันยังเป็นดาวฤกษ์ที่สว่างเป็นอันดับที่ 15 ของท้องฟ้าในยามค่ำคืนที่เราสามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าอีกด้วย 

 

ภาพที่ 1 แผนที่ดาวแอนทาเรส (Antares) ดาวฤกษ์ยักษ์ใหญ่สีแดง ซึ่งได้จากการสังเกตการณ์โดยหอดูดาว Very Large Telescope Interferometer (VLTI) ในประเทศซิลี และจากการประมวลผลข้อมูลของทีมนักดาราศาสตร์

 

ภาพที่ 2 แสดงภาพจำลอง 3 มิติของดาวแอนทาเรส (Antares) ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความปั่นปวนของแก๊สร้อนที่หมุนวนบนดาวฤกษ์ดวงนี้ซึ่งได้จากการประมวลผลข้อมูลโดยทีมนักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคาทอริกภาคเหนือในประเทศชิลี

 

        นอกจากนี้ทีมนักดาราศาสตร์ยังพยายามทำความเข้าใจกลไกการเคลื่อนที่ของแก๊สร้อน ซึ่งจากข้อมูลที่ทำการสังเกตการณ์ได้สามารถนำมาสร้างเป็นแผนที่การเคลื่อนที่ของแก๊ส (แสดงดังในภาพที่ 3) ซึ่งสีโทนแดง หมายถึง แก๊สร้อนเคลื่อนที่ห่างออกไปจากผู้สังเกต และสีโทนน้ำเงินคือ แก๊สร้อนที่เคลื่อนที่เข้ามาหาผู้สังเกต นอกจากนี้ส่วนที่เป็นพื้นที่ว่างนักวิทยาศาสตร์ยังไม่สามารถทำการตรวจวัดได้

 

ภาพที่ 3 แสดงแผนที่การเคลื่อนตัวของแก๊สร้อนบนดาวแอนทาเรส (Antares) 

ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความปั่นปวนของแก๊สร้อนที่หมุนวนบนดาวฤกษ์ดวงนี้

 

ภาพที่ 4 หอดูดาว Very Large Telescope Interferometer (VLTI) ในประเทศซิลี

 

ภาพที่ 5 แสดงการเปรียบเทียบขนาดของดาวแอนทาเรส (Antares) และดวงอาทิตย์

 

        จากการศึกษาในครั้งนี้นับว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการทำความเข้าใจกลไกภายในดาวฤกษ์ไม่ว่าจะเป็นดวงอาทิตย์หรือดาวฤกษ์ดวงอื่นๆ ที่เราเห็นอยู่บนท้องฟ้า และในอนาคตทีมนักดาราศาสตร์ทีมนี้ยังวางแผนที่จะศึกษาต่อไปเพื่อที่จะสามารถเข้าใจถึงระดับชั้นบรรยากาศของดาวฤกษ์อีกด้วย

 

 

เรียบเรียงโดย

นายบุญญฤทธิ์  ชุนหกิจ

หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ ฯ นครราชสีมา 

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน)

 

แหล่งข้อมูล

https://www.eso.org/public/images/eso-vlt-at-yb-2062/

https://whenthestarscomeout.com/heart-of-the-scorpion-near-saturn

http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/antares-image-reveals-chaotic-surface/

อนุเคราะห์ภาพโดย : ESO/K. Ohnaka