ดาวอังคารใกล้โลก

Share

12 พฤษภาคม 2559

ดาวอังคาร (Mars) เป็นดาวเคราะห์ลำดับที่ 4 ในระบบสุริยะ จะโคจรมาใกล้โลก ทุก ๆ ประมาณ 26 เดือน เป็นช่วงที่ดาวอังคารอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (opposition : ตำแหน่งที่ดาวอังคาร โลก และดวงอาทิตย์ เรียงอยู่ในเส้นตรงเดียวกัน มีโลกอยู่ตรงกลาง) เราจึงเห็นดาวอังคารมีความสว่างมากกว่าช่วงใดๆ ในรอบปี ดาวอังคารจะส่องประกายเป็นสีส้มแดง เนื่องจากพื้นผิวของดาวอังคารมีองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นเหล็กออกไซด์ จึงมีฉายาว่า “ดาวเคราะห์สีแดง"

รูปที่ 1 แสดงพื้นผิวและเมฆบนดาวอังคารเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม 2559

 

        สำหรับประเทศไทย ในวันที่ 22 พฤษภาคม 2559 ดาวอังคารจะอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ที่ระยะห่าง 76.31 ล้านกิโลเมตร และจะโคจรเข้าใกล้โลกเรื่อยๆ จนกระทั่งเข้าใกล้โลกมากที่สุดในวันที่ 31 พฤษภาคม 2559 ที่ระยะห่าง 75.28 ล้านกิโลเมตร  ครั้งนี้นับเป็นการโคจรเข้าใกล้โลกมากที่สุดในรอบ 11 ปี นับจากปี 2548

 

        ในช่วง 22-31 พฤษภาคม 2559 จะมองเห็นดาวอังคารสุกสว่างส่องประกายสีส้มแดงบนท้องฟ้าและมีความสว่างมาก หากสังเกตในช่วงหัวค่ำ ดาวอังคารจะปรากฏทางทิศตะวันออกเฉียงใต้บริเวณกลุ่มดาวแมงป่อง ส่วนช่วงเช้ามืดจะมองเห็นดาวอังคารปรากฏอยู่สูงจากขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ทุกภูมิภาคทั่วไทย หรือหากส่องผ่านกล้องโทรทรรศน์ที่มีกำลังขยายตั้งแต่ 100 เท่า เป็นต้นไป จะสามารถเห็นรายละเอียดบนพื้นผิวดาวอังคารได้ชัดเจน 

 

        ครั้งล่าสุดที่ดาวอังคารโคจรมาใกล้โลก คือวันที่ 14 เมษายน 2557 และจะโคจรเข้าใกล้โลกที่สุดครั้งต่อไปในวันที่ 31 กรกฎาคม 2561

 

รูปที่ 2 แสดงตำแหน่งต่าง ๆ ของดาวอังคารเหมือนเทียบกับตำแหน่งของโลกในวงโคจร

 

รูปที่ 3 แสดงตำแหน่งจุดตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ในแต่ละครั้งเมื่อโลกและดาวอังคารเคลื่อนที่มาอยู่ที่ตำแหล่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์

 

ตารางแสดงดาวอังคารในตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุด ปี 2555-2570

 

 

ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์

ตำแหน่งใกล้โลกที่สุด

ปี

วัน-เดือน

ระยะห่างจากโลก

(AU)

ระยะห่างจากโลก

(ล้านกิโลเมตร)

วัน-เดือน

ระยะห่างจากโลก (AU)

ระยะห่างจากโลก (ล้านกิโลเมตร)

2555

3 มี.

0.6745

100.9

5 มี..

0.67368

100.7

2557

9 เม..

0.6219

93.0

14 เม..

0.61756

92.4

2559

22 ..

0.5101

76.3

31 ..

0.50321

75.3

2561

27 ก.ค.

0.3862

57.7

31 ก.ค.

0.38496

57.6

2563

13 ..

0.4181

62.5

6 ..

0.41492

62.0

2565

8 ..

0.5492

82.1

1 ..

0.54447

81.4

2568

16 ..

0.6435

96.2

12 ..

0.64228

96.0

2570

19 ..

0.678

101.4

20 ..

0.67792

101.4

 

 

รูปที่ 4 แสดงการเปรียบเทียบขนาดปรากฏของดาวอังคารในช่วงเดือนเมษายน 2559

 

        นอกจากนั้นช่วงเวลาดังกล่าวยังสามารถสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์ได้อีกด้วย สำหรับดาวพฤหัสบดี สามารถสังเกตด้วยตาเปล่าหรืออาจใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือ เช่น กล้องสองตา กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก โดยผู้สังเกตจะสามารถมองเห็นดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีเป็นจุดสว่างเล็ก ๆ อยู่รอบ ๆ ตัวดาวพฤหัสบดี สูงสุด 4 ดวง ได้แก่ ไอโอ (Io) ยูโรปา (Europa) แกนีมีด (Ganymede) และคัลลิสโต (Callisto) ในบางครั้งผู้สังเกตอาจสามารถมองเห็นจุดดำ ๆ เล็ก ๆ บนตัวดาวพฤหัสบดีชึ่งเกิดจากเงาของดวงจันทร์ที่ทอดลงไปยังพื้นผิวของดาวพฤหัสบดีเอง ซึ่งคล้ายกับปรากฏการณ์สุริยุปราคาที่เกิดบนโลกนั่นเอง

 

รูปที่ 5 แสดงชั้นบรรยากาศบนดาวพฤหัสบดีเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2559

 

       สำหรับดาวเสาร์จะขึ้นจากขอบฟ้าพร้อม ๆ กับกลุ่มดาวแมงป่องและดาวอังคาร สามารถสังเกตด้วยตาเปล่าหรืออาจใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือ เช่น กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก แม้ว่าวงแหวนของดาวเสาร์จะมีความหนาเฉลี่ยเพียง 500 กิโลเมตร แต่มีความกว้างถึง 80,000 กิโลเมตร ทำให้ผู้สังเกตสามารถมองเห็นวงแหวนของดาวเสาร์ได้อย่างชัดเจน

 

รูปที่ 6 แสดงชั้นบรรยากาศบนดาวเสาร์เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2559

 

        สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) ชวนประชาชนร่วมสังเกตการณ์ดาวอังคารพร้อมกันทั่วประเทศ เตรียมตั้ง 4 จุดสังเกตการณ์หลัก ในวันอาทิตย์ที่ 22 พฤษภาคม นี้ ตั้งแต่เวลา 18:00-22:00 น. ได้แก่ 1) กรุงเทพฯ – ลานพาร์คพารากอน    2) เชียงใหม่ – หอดูดาวสิรินธร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 3) หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา นครราชสีมา และ 4) หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา ฉะเชิงเทรา ระดมเครือข่ายโรงเรียนในโครงการกระจายโอกาสการเรียนรู้ดาราศาสตร์มากกว่า 100 แห่ง ติดตามรายชื่อสถานที่จัดกิจกรรมได้ที่  www.narit.or.th  และในวันอังคารที่ 31 พฤษภาคม ชวนชาวเชียงใหม่และผู้สนใจร่วมสังเกตการณ์ดาวอังคารใกล้โลก เวลา 18:00-22.00 น. ณ ลานน้ำพุ หน้าศูนย์การค้าเมญ่า ไลฟ์สไตล์ ช็อปปิ้ง เซ็นเตอร์ เชียงใหม่