ปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ในประเทศไทย

  • พิมพ์

เมื่อกลุ่มชนมนุษย์เริ่มขีดเขียนเพื่อบันทึกความทรงจำสิ่งแรกที่เขาเขียนก็คือ การขีดตามจำนวนสิ่งของและจำนวนวันเวลาที่ผ่านไป ดังนั้นการนับวันเวลาจึงเป็นหน่วยนับพื้นฐานที่สุดในปฏิทินจากนับวันมาเป็นเดือน และมาสู่การนับปีของแต่ละกลุ่มชน ซึ่งอาจจะมีความแตกต่างกันขึ้นอยู่กับความเชื่อแต่ละกลุ่มชน และในประเทศไทยตั้งแต่ในอดีตก็ได้มีการใช้ปฏิทินต่างๆกันมากมายเช่น ปฏิทินหลวง ปฏิทินล้านนา ปฏิทินสากล ปฏิทินฮิจเราะห์ (ปฏิทินอิสลาม) และปฏิทินอื่นๆ เป็นต้น และในบทความนี้จะกล่าวถึงปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ศักราช 

รูปที่ 1 ภาพปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ที่เขียนด้วยตัวหนังสือญาวีหรือตัวเขียนญาวี 

เป็นตัวหนังสือที่นิยมมากของชาวมุสลิมทางภาคใต้ตอนล่าง

 

เนื่องจากในประเทศไทยเรามีจำนวนประชากรชาวไทยที่นับถือศาสนาอิสลามมากเป็นอันดับสองของประเทศ ดังนั้นปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์จึงถือว่าเป็นปฏิทินที่มีความสำคัญมากต่อชาวไทยมุสลิม เพื่อที่จะกำหนดวันสำคัญๆหรือกิจกรรมต่างๆทางศาสนาอิสลามในแต่ละปีฮิจเราะห์ศักราช 

        ศักราชของอิสลามใช้คำว่าฮิจเราะห์ศักราช ใช้ตัวอักษรย่อว่า..” คำว่า ฮิจเราะฮ์ หมายถึง การอพยพ คือ การอพยพของท่านศาสดานบีมุฮัมมัด และบรรดามุสลิมจากเมืองมักกะห์สู่เมืองมะดีนะห์ ซึ่งหากนับย้อนหลังไปของวันที่ 1 มุฮัรราม ปี .. 1 จะตรงกับวันที่ 15 กรกฎาคม ..622 และถ้าพิจารณาวิธีสังเกตดวงจันทร์หรือดูจันทร์เลี้ยว (ฮีลาฮ) จะตรงกับวันที่ 16 กรกฎาคม ..622 

 

รูปที่ 2 ภาพแสดงเส้นทางการอพยพของท่านศาสดานบีมุฮัมมัด และบรรดามุสลิมจากเมืองมักกะห์สู่เมืองมะดีนะห์

 

        ปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ (Islamic Calendar) ซึ่งเป็นปฏิทินที่ใช้โดยชาวมุสลิมทั่วโลกในการกำหนดวันสำคัญๆและเทศกาลต่างๆในรอบปีฮิจเราะห์ศักราชของชาวมุสลิมทั่วโลก ปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ เป็นปฏิทินแบบจันทรคติอย่างแท้จริง เนื่องจากจะใช้การสังเกตดวงจันทร์ (ดิถีจันทร์) เป็นหลัก ชึ่งจะไม่สัมพันธ์กับฤดูกาล การนับวันของแต่ละเดือนของชาวมุสลิมจะนับแบบไม่มีการแบ่งเป็นข้างขึ้นข้างแรม โดยจะนับแบบวันที่ถึงวันที่ 29 วันหรือ 30 วันในแต่ละเดือน ซึ่งจะไม่มีเดือนไหนที่มี 28 วัน หรือ 31 วัน และจะกำหนดให้ 1 ปีฮิจเราะห์ศักราช มี 12 เดือนเสมอ จะไม่มีการเพิ่มเดือน ซึ่งจะแตกต่างกันกับปฏิทินไทยที่บางปีจะมีการเพิ่มเดือนที่ 13 ซึ่งจะเรียกปีดังกล่าวนี้ว่า ปีอธิกามาส (ปีที่มีเดือนแปดสองครั้ง) ดังนั้นเมื่อครบ 1 ปี ตามปีปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ศักราชจำนวนวันในรอบ 1 ปี จะมีจำนวนวันน้อยกว่าจำนวนวันของปีปฏิทินสากลประมาณ 10 วัน ดังนั้นวันขึ้นศักราชใหม่ หรือวันขึ้นปีใหม่ของอิสลามก็จะร่นเร็วขึ้นประมาณปีละ 10 วัน ทุกปี 

        การจัดทำปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์นั้นการกำหนดวันเริ่มต้นของแต่ละเดือนนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องคำนึงถึงหากกำหนดผิดพลาด การนับเดือนก็จะผิดพลาดไปด้วย ดังนั้นเพื่อความถูกต้องแมนยำในการกำหนดวันเริ่มต้นของเดือนใหม่ ชาวมุสลิมที่มีความรู้ทางดาราศาสตร์จะต้องออกไปสังเกตจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาฮ) ช่วงเวลาเย็น (ก่อนดวงอาทิตย์ตกดิน) ของทุกๆวันที่ 29 ของแต่ละเดือนอิสลาม (เดือนกอมารียะฮ์) ถ้าผลของการสังเกตไม่เห็นจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาฮ) แสดงว่าในเดือนนี้จะมี 30 วัน แต่ถ้าผลของการสังเกตได้เห็นจันทร์เสี้ยวแรก (ฮีลาฮ) ก็จะสรุปได้ว่าเดือนนี้มีแค่ 29 วัน และหลังจากเวลาดังกล่าวหลังจากสังเกตุเห็นจันเสี้ยวแรก (ฮีลาฮ) ก็เป็นเวลาเริ่มเข้าเดือนใหม่ จะเริ่มนับเป็นวันที่ 1 ของเดือนใหม่

 

รูปที่ 3 ภาพการสังเกตจันทร์์เสี้ยวแรก (ฮีลาฮ) ช่วงเวลาเย็น (ก่อนดวงอาทิตย์ตกดิน

หอสังเกตจันทร์ อำเภอยะหา จังหวัดยะลา

 

รูปที่ 4 ภาพจันทร์เสี้ยวแรกหลังจากดวงอาทิตย์ตกดิน เพื่อจะกำหนดวันเริ่มต้นเดือนใหม่และปีอิจเราะฮ์ศักราชใหม่ 

ของวันที่ 1 มุฮัรรอม ..1435 ตรงกับวันที่ 5 พฤศจิกายน .. 2556

เครดิตภาพโดย Javad Torabinejad จาก Blacksburg, VA ,USA. (เวลา 17:58 เวลาท้องถิ่น)

 

        การนับเดือนของปฏิทินอิสลามหรือปฏิทินฮิจเราะห์ศักราชใน 1 ปีนั้นประกอบด้วย 12 เดือน หรือเรียกว่าเดือนกอมารียะฮ์ ซึ่งจะประกอบด้วยดังนี้

    เดือนที่ 1 ชื่อเดือน มุฮัรราม (Muharam)

    เดือนที่ 2 ชื่อเดือน ซอฟัร (Safar) 

    เดือนที่ 3 ชื่อเดือน รอบิอุล เอาวัล (Rabiul Awal)

    เดือนที่ 4 ชื่อเดือน รอบิอุล ฮาเคร (ซานี) (Rabiul Akhir)

    เดือนที่ 5 ชื่อเดือน ญามาดิล เอาวัล (Jamadul Awal)

    เดือนที่ 6 ชื่อเดือน ญามาดิล ฮาเคร (ซานี) (Jamadul Akhir)

    เดือนที่ 7 ชื่อเดือน รอญับ (Rajab)

    เดือนที่ 8 ชื่อเดือน ชะอ์บาน (Shaban)

    เดือนที่ 9 ชื่อเดือน รอมฎอน (Ramadan)

    เดือนที่ 10 ชื่อเดือน เชาวัล (Shawwal)

    เดือนที่ 11 ชื่อเดือน ซุลเกาะอ์ดะฮ์ (Zul Qadah) 

    เดือนที่ 12 ชื่อเดือน ซุลฮิจญะฮ์ (Zol Hijjah)

 

 

เรียบเรียงโดย

รอยาลี  มามะ

เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

 

แหล่งข้อมูลมูลอ้างอิง

หนังสือ อัลฟาลัก ดาราศาสตร์ปัฏิบัติสำหรับมุสลิมนิแวเต๊ะ หะยีวามิง

หนังสือ ปฏิทินไทยเชิงดาราศาสตร์ และคณิตศาสตร์ลอย  ชุนพงษ์ทอง

 

อ้างอิงภาพ

รูปที่ 1 http://ar.wikipedia.org/wiki/?????

รูปที่ 2 http://ilmuhumaniora.blogspot.com/2013/03/periode-madinah-bagian-i_25.html

รูปที่ 3 http://www.isranews.org/2012/south-news/เรื่องเด่น/item/22878-moon.html

รูปที่ 4 http://www.makkahcalendar.org/en/photoGallery.php?islamic_year=1435