ระบบสุริยะเทียบกับระยะทางในประเทศไทย

Share

ระบบสุริยะเทียบกับระยะทางในประเทศไทย

เมื่อเราพูดถึงระบบสุริยะหลายคนอาจนึกถึง ดวงอาทิตย์ ดาวเคราะห์ต่างๆ  ดวงจันทร์ และ ดาวเคาะห์น้อย เป็นต้น ดังนั้นทุกคนคงรู้จักระบบสุริยะกันพอสมควร แต่เมื่อเราถามถึงขนาดของระบบสุริยะหรือระยะห่างของวัตถุต่างๆ ที่อยู่ภาย ในนั้น เราเชื่อว่าคงเป็นเรื่องที่ยากที่จะอธิบายถึงสเกลเหล่านั้น อาจต้องจินตนาการกันอย่างมากเลยทีเดียว

        ระบบสุริยะที่เราทุกคนรู้จักอยู่ในกาแล็กซีทางเชือกเผือก (Milky way galaxy) ที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 100,000 ปีแสง และการอันแน่นไปด้วยดาวฤกษ์เช่นเดียวกับดวงอาทิตย์อยู่ประมาณ 400,000 ล้านดวง มีความหนาประมาณ 1,000 – 2,000 ปีแสง ระบบสุริยะอยู่ห่างจากศูนย์กลางของกาแล็กซีทางช้างเผือกประมาณ 30,000 ปีแสง (ภาพที่ 1) เมื่อเทียบกับโลกของเราแล้วระบบสุริยะของเรามีขนาดใหญ่โตมาก แต่ก็มีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับกาแล็กซีทางเชือกเผือก

 

ภาพที่  1 แสดงกาแล็กซีทางช้างเผือก (Milky way galaxy)

http://www.thekingsoftheblog.com/wp-content/uploads/2012/03/You-are-HERE-in-the-Milky-Way.jpg

 

        ดังนั้นถ้าจะมองว่าระบบสุริยะนั้นนี้มีกว้างใหญ่และไกลแค่ไหน อาจจะเป็นเรื่องยากเลยที่เดียว และหลายๆคนคงจะมึนกับตัวเลขของระยะทางที่มีมหาศาล ทำให้นักดาราศาสตร์กำหนดหน่วยวัดชนิดหนึ่งขึ้นมาเรียกว่า “ปีแสง” เพื่อเป็นหน่วยวัดความยาวของแสงดวงดาวที่อยู่ห่างจากโลก 

        ปีแสง (light-year) หมายถึง ระยะทางที่แสงเดินทางได้ภายใน 1 ปี ลองคำนวณดูก็ได้ว่า 1 ปีแสงนั้นมีความยาวเท่าไร เมื่อ 1 วินาที แสงเดินทางได้ 299,792 กิโลเมตร เมืื่อใน 1 ปี มี 31,536,000 วินาที ดังนั้นแสงจะเดินทางได้ประมาณ 9,460,800,000,000 กิโลเมตรใน 1 ปีแสง” 

 

ภาพที่ 2 ตัวอย่างระยะทางระหว่างโลกถึงวัตถุต่างๆ ในหน่วยปีแสง light-year

http://regentsearth.com/ILLUSTRATED%20GLOSSARY/Glossary%20Pix/light%20year.jpg

 

        ในทางดาราศาสตร์ระยะทางเราอาจพบว่ามันมีความห่างไกลมาก คงทำความเข้าใจได้ยากโดยที่ หลายคนอาจทราบว่าดวงจันทร์ (Moon) มีระยะห่างไกลจากโลกมาก แต่พวกเราอาจทำความเข้าใจและอธิบายได้ยากว่ามันไกลจากโลกแค่ไหน

        เพื่อทำความเข้าใจกับระยะห่างของระบบสุริยะได้ เรามาลองสมมติให้สิ่งเหล่านั้นมันดูแคบลง โดยที่ให้ดวงอาทิตย์ของเราที่เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเพียง 100 เมตร เทียบโดยประมาณกับขนาดของอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ในประเทศไทยโดยประมาณ คำถามคือ โลก ดาวเคราะห์ต่างๆ หรือแม้แต่ดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้เรามากที่สุดอยู่ห่างออกไป จากดวงอาทิตย์ที่เป็นศูนย์กลาง ณ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ กรุงเทพ แค่ไหน

        เริ่มต้นที่ เราจำลองดวงอาทิตย์ที่มีขนาด 100 เมตร อยู่ ณ ตำแหน่ง อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ (ภาพที่ 3)

 

ภาพที่ 3 แสดงการจำลองดวงอาทิตย์มีขนาดเป็น 100 เมตร อยู่ ณ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ 

ที่มาภาพ : http://www.matichon.co.th/online/2013/12/13877232751387723542l.jpg

 

        จากดวงอาทิตย์เราจะพบว่ามีดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ที่สุดคือ ดาวพุธ ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวพุธจะขนาด 0.3 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 4 กิโลเมตร เปรียบเหมือนกับการขับรถไปตามเส้นทางพิเศษศรีรัช (ภาพที่ 4) ไปจนถึงประมาณใกล้กับพื้นที่เขต แขวงรองเมือง กรุงเทพ  

 

ภาพที่ 4 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวพุธ

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 2 ถัดออกมาก็คือ ดาวศุกร์ ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวศุกร์จะมีขนาด 0.8 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 7.7 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางพิเศษศรีรัช (ภาพที่ 5) ไปจนถึงประมาณใกล้กับเพื้นที่เขต แขวงยานนาวา

 

ภาพที่ 5 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวศุกร์

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 3 คือ โลกของเราถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร โลกจะมีขนาด       0.9 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 10.7 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางพิเศษศรีรัช (ภาพที่ 6) ไปจนถึงประมาณใกล้กับพื้นที่เขต บางคอแหลม

 

ภาพที่ 6 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของโลก

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 4 คือ ดาวอังคาร ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวอังคารจะมีขนาด 0.4 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 16.3 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางพิเศษศรีรัชและเข้าไปตามเส้นทางพิเศษเฉลิมมหานคร (ภาพที่ 7) ไปจนถึงประมาณใกล้กับพื้นที่เขต แขวงบางปะกอก

 

ภาพที่ 7 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวอังคาร

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 5 คือ ดาวพฤหัสบดี ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวพฤหัสบดีจะมีขนาด 10.2 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 55.3 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางถนนทางหลวงสายเอเชียหมายเลข 2 (ภาพที่ 8) ไปจนถึงประมาณใกล้พื้นที่เขต อำเถอบ้านแก้ว 

 

ภาพที่ 8 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวพฤหัสบดี

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 6 คือ ดาวเสาร์ ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวเสาร์จะมีขนาด 8.3 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 103 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางถนนทางหลวงสายเอเชียหมายเลข 2 เข้าสู่ถนนเพรชเกษม (ภาพที่ 9) ไปจนถึงประมาณใกล้กับพื้นที่เขต อำเภออัมพวา

 

ภาพที่ 9 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวเสาร์

 

         ดาวเคราะห์ดวงที่ 7 คือ ยูเรนัส ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวยูเรนัสจะมีขนาด 3.3 เมตรและอยู่ห่างในระยะประมาณ 207 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางถนนถนนเพรชเกษม (ภาพที่ 10) ไปจนถึงประมาณใกล้กับเขตพื้นที่ อำเภอหัวหิน

 

ภาพที่ 10 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวยูเรนัส

 

        ดาวเคราะห์ดวงที่ 8 คือ เนปจูน ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวยูเรนัสจะมีขนาด 3.2 เมตรและอยู่ห่างในระยะประมาณ 324 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางถนนเพรชเกษม (ภาพที่ 11) ไปจนถึงประมาณใกล้กับพื้นที่เขต อุทยานแห่งชาติน้ำตกห้อยยาง

 

ภาพที่ 11 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวเนปจูน

 

        ดาวเคราะห์แคระพูลโต ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร  ดาวพูลโตจะมีขนาด 0.1 เมตร และอยู่ห่างในระยะประมาณ 424 กิโลเมตร เปรียบกับการขับรถไปทางถนนเพรชเกษม (ภาพที่ 12) ไปจนถึงประมาณเขตพื้นที่บริเวณจังหวัดชุมพร

 

ภาพที่ 12 แสดงการจำลองระยะห่างจากดวงอาทิตย์ของดาวพลูโต

 

        การจำลองนี้อาจจะไม่ใช่ทั้งหมดของวัตถุที่มีอยู่ในระบบสุริยะ พ้นจากดาวเคราะห์ส่วนนอกไปจะเป็นส่วนก้อนน้ำแข็งขนาดใหญ่เล็ก (ภาพที่13) ที่เรียกว่า แถบไคเปอร์ (Kuiper belt) ซึ่งเป็นบริเวณที่ดาวเคราะแคระพลูโตอาศัยอยู่ด้วย

 

ภาพที่ 13 แสดงบริเวณแถบไคเปอร์ (Kuiper belt)

http://www.daviddarling.info/images/New_Horizons_path.gif

 

        พ้นออกจากบริเวณของแถบไคเปอร์ (Kuiper belt) จะเป็นบริเวณชั้นเมฆในอวกาศ ที่ล้อมรอบระบบสุริยะอยู่เป็นทรงกลม (ภาพที่ 14) เราเรียกว่า เมฆออร์ต (Oort Cloud) อยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ออกไปราว 50,000 - 100,000 หน่วยดาราศาสตร์ (AU) ไกลออกไปจากขอบระบบสุริยะรอบนอก 

 

ภาพที่ 14 แสดงบริเวณเมฆออร์ต (Oort Cloud) 

http://cdn.arstechnica.net/wp-content/uploads/2014/03/Oort_Cloud.jpg

 

        และดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้ระบบสุริยะเรามากที่สุด คือ ดาวอัลฟ่า เซนทอรี ถ้าเทียบจากขนาดของดวงอาทิตย์ที่ีมีขนาดเพียง 100 เมตร ดาวอัลฟ่า เซนทอรี จะอยู่ห่างในระยะประมาณ 2,902,248 กิโลเมตร ถ้าจะเทียบกับระยะทางบนโลกคงเป็นเรื่องยากเลยที่เดียว ลองคิดว่าแม้แต่ความยาวรอบวงที่เส้นศูนย์สูตรของโลกที่มีความยาวประมาณ 40,077 กิโลเมตร ก็ยังไม่สามารถมาเทียบกันได้ อาจดูเหมือนว่าระยะทางบนโลกของเรานั้นดูสั้นเลยที่เดียว

 

ภาพที่ 15 แสดงเปรียบเทียบดาวอัลฟ่า เซนทอรี กับระบบสุริยะที่ดูห่างไกล

http://www.matichon.co.th/online/2012/10/13504773861350477482l.jpg

 

 

เรียบเรียงโดย

นายบุญญฤทธิ์ ชุนหกิจ

เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ (ศูนย์บริการวิชาการและสื่อสารทางดาราศาสตร์)

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

 

 

แผ่นที่โดย : https://goo.gl/maps/TiyGf

คำนวณขนาดเปรียบเทียบระบบสุริยะ http://www.exploratorium.edu/ronh/solar_system/