วางแผนเตรียมตัวถ่ายภาพปรากฏการณ์สุริยุปราคาอย่างไรให้ได้ภาพสวย

Share

วางแผนเตรียมตัวถ่ายภาพปรากฏการณ์สุริยุปราคาอย่างไรให้ได้ภาพสวย

สำหรับในคอลัมน์นี้ผมจะมาบอกเล่าเกี่ยวกับประสบการณ์การติดตามถ่ายภาพปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวง โดยในครั้งนี้ทางสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ นำโดยท่านผู้อำนวยการ ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา ได้วางแผนเตรียมการไปศึกษาปรากกฎการณ์และเก็บข้อมูลภาพถ่ายปรากฏการณ์ ภาพวีดีโอ และศึกษาปรากฏการ์ข้างเคียงต่างๆ เพื่อจะนำมาใช้ในการจัดทำหนังสือความรู้เกี่ยวกับปรากฏการณ์ และเป็นการเตรียมข้อมูลต่างๆ สำหรับการจัดทำนิทรรศการในโอกาสครบรอบ 150 ปี ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ทรงคำนวณเวลาและสถานที่การเกิดสุริยุปราคาที่หว้ากอ ในวันที่ 18 สิงหาคม 2411 ซึ่งจะครบรอบ 150 ปี ในเดือนสิงหาคมปี 2561 นี้อีกด้วย

ภาพถ่ายปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวง วันที่ 21 สิงหาคม 2560 ณ รัฐโอเรกอน สหรัฐอเมริกา

(ภาพโดย : ศรัณย์  โปษยะจินดา / Camera : Canon 5D Mark ll / Lens : Takahashi FSQ85 + Teleconverter 1.5X / Focal length : 675 mm. / Aperture : f/8.0 / ISO : 200 / Exposure : 1/20 sec )

 

       ผมในฐานะผู้ร่วมติดตามและปฏิบัติหน้าเก็บข้อมูลต่างๆ ร่วมกับทีมสถาบันฯ จึงขอนำเอาประสบการณ์ต่างๆ มาเล่าให้ฟังเผื่อใครที่อยากมีโอกาสสักครั้งหนึ่งในชีวิตที่อยากจะถ่ายภาพปรากฏการณ์สุริยุปราคา บทความนี้ก็น่าจะเป็นประโยชน์ในการวางแผนไม่มากก็น้อย ซึ่งเทคนิคต่างๆ ที่จะได้นำมาเล่าให้ฟังนี้ ผมเองก็ได้เรียนรู้มาจากการติดตามศึกษาวิจัยและเก็บข้อมูลปรากฏการณ์ร่วมกับท่านผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ซึ่งมีความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์เกี่ยวกับปรากฏการณ์สุริยุปราคามากที่สุดคนหนึ่งในประเทศก็ว่าได้ เอาเป็นว่าผมจะเล่าตามที่เคยมีประสบการณ์มาแล้วกันนะครับ 

 

วางแผนเตรียมการอะไรบ้าง

 

        ในการถ่ายภาพปรากฏการณ์สุริยุปราคานั้น ไม่ใช้การถ่ายภาพหรือเก็บข้อมูลแบบลองผิดลองถูก ทุกอย่างต้องมาจากการศึกษาและทำความเข้าใจก่อนเสมอ เพราะช่วงการเกิดปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวง จะมีการเปลี่ยนแปลง อยู่ตลอดเวลาในเพียงแค่เสี้ยววินาที ซึ่งรวมเวลาการเกิดในช่วงที่สำคัญที่สุดขณะเต็มดวงแล้วเราจะมีเวลาเพียงแค่ประมาณ 2 นาทีเท่านั้น ซึ่งเวลาเพียง 2 นาที นี้เราต้องมีความแม่นยำและไม่พลาดแม้แต่เสี้ยววินาที

        สำหรับปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวงที่เกิดขึ้นครั้งล่าสุด ในวันที่ 21 สิงหาคม 2560 ตามเวลาที่สหรัฐอเมริกา สภาพท้องฟ้าใสเคลียร์ตลอดปรากฏการณ์ เป็นไปตามที่วางแผนคาดการณ์ล่วงหน้าไว้ โดยสามารถบันทึกภาพได้ครบทั้งปรากฏการณ์ อาทิ ปรากฏการณ์เงาเสี้ยว (Crescent Shadows) ปรากฏการณ์แถบเงา (Shadow Bands)  ปรากฏการณ์แหวนเพชร (The Diamond Ring Effect) ปรากฏการณ์ลูกปัดเบลีย์ (Baily's Beads) ขณะเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ซึ่งสามารถมองเห็นสุริยุปราคาเต็มดวงได้ด้วยตาเปล่า เห็นชั้นบรรยากาศและพวยแก๊สของดวงอาทิตย์ รวมถึงชั้นโคโรนา นอกจากนี้ขณะเงามืดของดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์จนมิด ท้องฟ้ามืดจนสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ ดาวพุธ ดาวอังคาร และดาวฤกษ์หลายดวงสว่างอยู่กลางท้องฟ้าเป็นเวลานานเกือบ 2 นาที 

        ซึ่งสิ่งเหล่านี้เราจะไม่ได้ภาพและข้อมูลปรากฏการณ์ที่ครบถ้วนเลยหากเราไม่มีการวางแผนเตรียมการล่วงหน้ามาก่อน ซึ่งมีแนวทางในการเตรียมการดังนี้

 

1. เลือกตำแหน่งของสถานที่จุดสังเกตปรากฏการณ์ที่เหมาะสม โดยปกติจะเลือกสถานที่ ที่สามารถสังเกตเห็นปรากฏการณ์ในช่วงเช้า เวลาประมาณ 9.00-12.00 น. โดยตำแหน่งของดวงอาทิตย์จะอยู่ในมุมสูงจากขอบฟ้ามากกว่า 30 องศาโดยประมาณ ทำให้หลีกหนีปัญหามวลอากาศหรือเมฆที่ขอบฟ้าได้ดี

 

2. สถานที่สังเกตการณ์ควรอยู่ห่างจากทะเล เนื่องจากบริเวณที่อยู่ใกล้กับทะเลจะมีโอกาสเกิดเมฆได้ง่าย ซึ่งถือเป็นปัญหาหลักของการถ่ายภาพปรากฏการณ์

 

3. การตรวจสอบสภาพอากาศย้อนหลังและปัจจุบันอย่างต่อเนื่อง หลังจากเลือกบริเวณที่คาดว่าจะเป็นจุดสังเกตที่ดีที่สุดแล้ว ก็ตามด้วยการตรวจสอบสภาพอากาศย้อนหลังไปว่าในช่วงเวลาที่จะเกิดปรากฏการณ์นั้น ในปีก่อนๆ มีค่าเฉลี่ยของสภาพอากาศเป็นอย่างไร มีฝนมากน้อยแค่ไหน หรือสภาพท้องฟ้าส่วนมากเป็นอย่างไร นอกจากนั้น ในช่วงใกล้วันเกิดปรากฏการณ์ก็ต้องคอยตรวจสอบสภาพอากาศอย่างใกล้ชิด รวมทั้งการเตรียมการสถานที่อื่นๆ ล่วงหน้าหากสภาพอากาศบริเวณที่เราเลือกไว้เบื้องต้นไม่เอื้ออำนวย ก็จะได้มีแผน 2 พร้อมย้ายสถานที่ในทันทีครับ

 

4. ตรวจสอบพิกัดของดวงอาทิตย์ขณะเกิดปรากฏการณ์ ตั้งแต่เริ่มต้นจนสิ้นสุดปรากฏการณ์ เพื่อใช้ประกอบการเลือกสถานที่ ที่มีทิศทางที่ไม่ถูกวัตถุหรือต้นไม้บดบัง

 

การสำรวจสถานที่สำหรับจุดติดตั้งกล้องถ่ายภาพตามเวลาที่จะเกิดปรากฏการณ์ล่วงหน้า เพื่อเช็คพิกัดของดวงอาทิตย์ให้แน่ใจว่าจะไม่มีสิ่งใดบดบัง

 

5. ทดสอบอุปกรณ์ถ่ายภาพทุกอย่างให้แน่ใจว่าสามารถทำงานได้ปกติ เช่น ตรวจสอบแบตเตอรี่ การ์ดมีพื้นที่เพียงพอสำหรับถ่ายภาพจำนวนมาก ฐานตามดาวสามารถทำงานได้อย่างแม่นยำ 

 

6. โซลาร์ฟิลเตอร์ไม่ควรติดแน่นมากจนเกินไป เพราะช่วงที่เกิดปรากฏการณ์สุริยุปราคาเต็มดวงจะถอดออกลำบาก

 

7. ถ่ายภาพบนขาตั้งกล้องแบบตามดาว เนื่องจากช่วงดังกล่าวสภาพแสงจะค่อนข้างมืดมาก ทำให้ต้องใช้ค่าความเร็วชัตเตอร์ที่ต่ำมากๆ 

 

(ภาพโดย : ศุภฤกษ์ คฤหานนท์ / Camera : Canon 1DX / Lens : Canon EF 15mm f/2.8 Fisheye / Focal length : 15 mm. / Aperture : f/5.0 / ISO : 400 / Exposure : 1/1600sec)

 

8. แนะนำศึกษาการใช้ซอฟต์แวร์เพื่อควบคุมการถ่ายภาพแบบอัตโนมัติ เช่น Eclipse Orchestrator เพื่อความสะดวกและแม่นยำในการถ่ายภาพ โดยซอฟต์แวร์จะสามารถสั่งการทำงานให้ถ่ายภาพในช่วงปรากฏการณ์ที่สำคัญต่างๆ ได้ค่อนข้างแม่นยำและถ่ายภาพแบบคร่อมค่าแสงได้อีกด้วย

 

ลิงก์ตัวอย่างวีดีโอ https://www.youtube.com/watch?v=oPcScLDOrSs

 

9. อุปกรณ์จำเป็นสำหรับการถ่ายภพปรากฏการณ์สุริยุปราคา ได้แก่ 

- กล้องโทรทรรศน์หรือเลนส์เทเลโฟโต้ เพื่อให้ได้ขนาดภาพปรากฏการณ์ที่มีรายละเอียดสูง 

- ฐานตามดาวแบบที่มีโหมดติดตามดวงอาทิตย์ Solar rate

- Solar Filter ควรใช้แบบกระจก จะทำให้ได้ภาพที่มีความคมชัดสูง

- แบตเตอรี่กริป เพื่อให้มั่นใจว่ากล้องจะสามารถถ่ายภาพได้จำนวนหลายๆ ร้อยภาพ แบบต่อเนื่องโดยที่แบตไม่หมดเสียก่อน

- คอมพิวเตอร์ที่ใช้ร่วมกับซอฟต์แวร์ Eclipse Orchestrator เพื่อควบคุมการถ่ายภาพแบบอัตโนมัติ และมีความแม่นยำสูง

- GPS เพื่อใช้สำหรับระบุพิกัด ตำแหน่ง และเวลาที่แม่นยำ

 

ปรากฏการณ์แหวนเพชร (The Diamond Ring Effect)

(ภาพโดย : ศรัณย์  โปษยะจินดา / Camera : Canon 5D Mark ll / Lens : Takahashi FSQ85 + Teleconverter 1.5X / Focal length : 675 mm. / Aperture : f/8.0 / ISO : 200 / Exposure : 1/2000 sec )

 

ปรากฏการณ์ลูกปัดเบลีย์ (Baily's Beads)

(ภาพโดย : ศรัณย์  โปษยะจินดา / Camera : Canon 5D Mark ll / Lens : Takahashi FSQ85 + Teleconverter 1.5X / Focal length : 675 mm. / Aperture : f/8.0 / ISO : 200 / Exposure : 1/8000 sec )

 

พวยแก๊สของดวงอาทิตย์ (Solar Prominence) ระหว่างเกิดสุริยุปราคาเต็มดวง

(ภาพโดย : ศรัณย์  โปษยะจินดา / Camera : Canon 5D Mark ll / Lens : Takahashi FSQ85 + Teleconverter 1.5X / Focal length : 675 mm. / Aperture : f/8.0 / ISO : 200 / Exposure : 1/5000 sec )