ได้เวลาปล่อยของ ส่งภาพเข้าประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ประจำปี 2560 กันแล้ว

Share

ได้เวลาปล่อยของ ส่งภาพเข้าประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ประจำปี 2560 กันแล้ว

สำหรับในคอลัมน์นี้ขอเชิญนักถ่ายภาพดาราศาสตร์ร่วมส่งภาพเข้าร่วมประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ ในโครงการประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์ประจำปี 2560 ในหัวข้อ “มหัศจรรย์ภาพถ่ายดาราศาสตร์” สามารถส่งภาพประกวดได้ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป จนถึงวันที่ 4 สิงหาคม 2560 ชิงเงินรางวัลรวมกว่า 160,000 บาท

 

        ในปีที่ผ่านมาก็จะเห็นว่ามีผู้สนใจส่งภาพเข้าร่วมประกวดกันมากขึ้น และแต่ละภาพก็ถ่ายออกมาได้สวยงามและผู้ถ่ายยังมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความรู้ทางดาราศาสตร์ในการถ่ายภาพแต่ละประเภทกันมากขึ้นอีกด้วย ในคอลัมน์นี้ผมก็จะขออนุญาตอธิบายภาพแต่ละประเภทว่า มีความแตกต่างกันอย่างไร ใช้อุปกรณ์แบบไหนในการถ่ายภาพได้บ้าง แล้วภาพในลักษณะใดบ้างที่น่าส่งเข้าร่วมประกวดหรือน่าจะมีโอกาสได้รับการคัดเลือก ผมจะมาเล่าให้ฟังจากประสบการณ์ที่ตัดสินภาพถ่ายดาราศาสตร์มาในทุกๆปี มาเริ่มกันเลยครับกับภาพถ่ายทั้ง 5 ประเภทดังนี้

 

1. ประเภท Deep Sky Object 

 

        ได้แก่ภาพ กาแล็กซี เนบิวลา กระจุกดาวทรงกลม กระจุดดาวเปิด ภาพประเภทแรกนี้มีความทม้าทายมาก เพราะผู้ถ่ายภพต้องมีความรู้และทักษะทางด้านดาราศาสตร์มากพอสมควร เช่น การเคลื่อนที่ของทรงกลมท้องฟ้า ตำแหน่งและเวลาของวัตถุท้องฟ้าที่ถ่าย ทักษะการตั้งขาตั้งกล้องแบบตามดาวที่แม่นยำ และทักษะการถ่ายภาพทางดาราศาสตร์ 

        ดังนั้น ภาพประเภทนี้ในแต่ละปีจะมีจำนวนผู้ส่งภาพประกวดไม่มากนัก แต่กลับมีจำนวนภาพที่มากมายหลากหลายวัตถุ เพราะผู้ถ่ายภาพ 1 ท่านสามารถส่งภาพวัตถุท้องฟ้าได้หลายภาพ และใน 1 ปี ก็ยังมีวัตถุท้องฟ้าทั้งกาแล็กซี เนบิวลา หรือกระจุกดาวต่างๆ มากมายให้ถ่ายได้ตลอดทั้งปีแบบไม่ซ้ำกันเลยทีเดียว

        สำหรับผู้เริ่มต้นการถ่ายภาพประเภทนี้ อาจเริ่มต้นจากการมีอุปกรณ์ตามดาวแบบพกพาขนาดเล็ก และเริ่มถ่ายภาพวัตถุท้องฟ้าขนาดใหญ่ๆ เช่น ภาพใจกลางทางช้างเผือก (Galactic Center) หรือเนบิวลา บริเวณกลุ่มดาวแมงป่อง (Rho Ophiuchi) ก็สามารถถ่ายออกแบบแบบภาพ Deep Sky Object แบบมุมกว้างได้สวยงามไม่แพ้แบบมุมแคบเช่นกันครับ

 

อุปกรณ์สำหรับการถ่ายภาพประเภท Deep Sky Object

อุปกรณืถ่ายภาพสำหรับมืออาชีพ

 

        สำหรับมืออาชีพอุปกรณ์ที่มีขนาดใหญ่ติดตั้งประจำที่ เช่นหอดูดาว โดยจะมีทั้งตัวกล้องโทรทรรศน์ที่มีความไวแสงมาก มีทางยาวโฟกัสสูงๆ และเลือกใช้อุปกรณ์เก็บภาพแบบ CCD (Charge Coupled Device) ผ่านฟิลเตอร์กรองแสง RGB หรือ Narrowband Filter ในการถ่ายภาพมากกว่าการถ่ายด้วยกล้องดิจิตอล D-SLR รวมทั้งฐานตามดาวก็จะมีความละเอียดและแม่นยำสูงพร้อมระบบไกด์ดาวเพื่อให้สามารถถ่ายภาพแบบติดตามวัตถุท้องฟ้าได้ตลอดทั้งคืน

 

อุปกรณ์ถ่ายภาพสำหรับมือใหม่

 

        สำหรับมือใหม่ มักใช้อุปกรณ์ตามดาวแบบพกพา สามารถนำไปใช้ถ่ายที่ไหนก็ได้ และใช้ร่วมกับการถ่ายภาพบนขาตั้งกล้องขนาดเล็กทั่วไป เลือกใช้อุปกรณ์เก็บภาพแบบกล้องดิจิตอล D-SLR ในการถ่ายภาพ ซึ่งภาพส่วนมากจะเป็นวัตถุท้องฟ้าแบบมุมกว้าง

 

2. ประเภทภาพถ่ายปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ 

 

        ได้แก่ ปรากฏการณ์สุริยุปราคา จันทรุปราคา ฝนดาวตก  การบังกันของวัตถุในระบบสุริยะ การเกิดคอนจังชั่นของวัตถุในระบบสุริยะ แต่ไม่รวมถึงปรากฏการณ์การขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์ การเกิดเฟสของดวงจันทร์ เป็นต้น ทั้งนี้ต้องไม่รวมถึงปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา เช่น ฟ้าฝ่า เมฆสี หรือการเกิดรุ้ง (หมายเหตุ : สามารถส่งภาพปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่ถ่ายจากต่างประเทศได้)

        สำหรับประเภทที่ 2 นี้คงต้องเป็นเรื่องของการเฝ้าติดตามปรากฏกาณณ์ที่สำคัญทางดาราศาสตร์ในแต่ละปี ซึ่งผู้ที่ชนะการประกวดโดยมากมักมีกรรเตรียมการหรือวางแผนในการถ่ายภาพปรากฏการณ์ไว้ล่วงหน้า ภาพประเภทนี้ต้องบอกว่าในแต่ละปีนั้น จะมีจำนวนผู้ส่งภาพและจำนวนภาพมากน้อย ขึ้นอยู่กับว่าปีไหนจะมีปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์อะไรที่จะเกิดขึ้นบ้าง

        แต่อย่างไรก็ตามการส่งภาพเข้าประกวด ก็ยังสามารถนำภาพของปรากฏการณ์ที่เคยถ่ายไว้ในอดีตหลายปีก่อนมาส่งประกวดได้เช่นกัน รวมทั้งสามารถส่งภาพปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นในต่างประเทศร่วมประกวดได้

 

อุปกรณ์สำหรับการถ่ายภาพประเภทปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์

 

        สำหรับอุปกรณ์ที่ใช้ในการถ่ายภาพปรากฏกาณณ์ทางดาราศาสตร์นั้น ส่วนมากก็จะถ่ายกันด้วยกล้องดิจิตอล D-SLR ทั้งนี้จะใช้ร่วมกับอะไรนั้น ไม่ว่าจะเป็นกล้องโทรทรรศน์ เลนส์ซูเปอร์เทเลโฟโต้ หรือเลนส์มุมกว้าง ก็ต้องขึ้นอยู่กับปรากฏกาณณ์ที่จะเกิดขึ้นวัตถุท้องฟ้านั้นๆด้วยเช่นกัน ตัวอย่างเช่น หากเป็นปรากฏกาณณ์ฝนดาวตก ก็คงต้องเลือกใช้กล้องดิจิตอลกับเลนส์มุมกว้าง หรือหากเป็นปรากฏกาณณ์จันทรุปราคาหรือสุริยุปราคา ก็ต้องเป็นกล้องดิจิตอลกับเลนส์ซูเปอร์เทเลโฟโต้ หรือหากเป็นพวกปรากฏการณ์ดวงจันทร์บังดาวเคราะห์ก็คงต้องใช้พวกกล้องโทรทรรศน์ที่มีทางยาวโฟกัสสูงๆ

        ในการถ่ายภาพประเภทนี้ ไม่ว่าจะเป็นนักถ่ายภาพมืออาชีพหรือมือใหม่ ก็มีโอกาสได้ภาพสวยๆ มาได้คล้ายๆกัน ขึ้นอยู่กับจังหว่ะและโอกาสของแต่ละคนด้วยเช่นกัน ดังนั้นภาพประเภทนี้นักถ่ายภาพมือใหม่ ก็มีลุ่นที่จะชนะเลิศการประกวดภาพถ่ายได้ไม่ยากครับ

 

3. ประเภทภาพถ่ายวัตถุในระบบสุริยะ 

 

        ได้แก่ ดาวเคราะห์ ดาวหาง ดาวเคราะห์น้อย ดวงจันทร์  ดวงอาทิตย์ วัตถุเหล่านี้สามารถถ่ายภาพได้ตลอดทั้งปี หรืออาจพูดได้ว่าบางวัตถุถ่ายได้เกือบทุกวัน แต่ความพิเศษของภาพประเภทนี้คือ การถ่ายภาพให้ได้รายละเอียดที่คมชัด ซึ่งความยากง่ายของการถ่ายภาพวัตถุแต่ละอย่างก็จะแตกต่างกันทั้งเทคนิคและอุปกรณ์ ตลอดจนเทคนิคการประมวลผลภาพถ่าย

        ตัวอย่างเช่นในการถ่ายภาพดาวเคราะห์ อุปกรณ์ก็มีผลอย่างมาก คือจำเป็นต้องใช้กล้องที่มีทางยาวโฟกัสสูงมากๆ รวมทั้งอุปกรณ์ถ่ายภาพก็ควรเป็นกล้องวีดีอความเร็วสูงก็จะช่วยให้ได้ไฟล์ภาพที่ดี นอกจากนี้ทักษะและความเข้าใจตั้งแต่กระบวนการถ่ายภาพ ตำแหน่งของวัตถุที่เหมาะสมและการประมวลผลภาพในภายหลังก็สำคัญไม่แพ้กัน 

        นอกจากนี้ในการถ่ายภาพดวงจันทร์ที่หลายๆคนก็อาจได้ลองถ่ายมากันบ้างแล้ว ซึ่งก็ดูแล้วไม่ยาก แต่ในทางดาราศาสตร์นั้น เราจะให้ความสำคัญกับความคมชัดตลอดทั้งภาพ เทคนิคการถ่ายภาพแบบ Mosaic ของแต่ละบริเวณของพื้นผิวแล้วนำมาต่อกันก็จะได้ภาพที่คมชัดที่สุด หรือเทคนิคการถ่ายภาพซ้ำๆกันมาหลายๆภาพ แล้วนำภาพทั้งหมดมา Stack ก็เป็นเทคนิคที่นักดาราศาสตร์ใช้ในการถ่ายภาพวัตถุท้องฟ้าให้มีความคมชัดสูง มากกว่าการถ่ายแบบภาพเดียว 

 

อุปกรณ์สำหรับการถ่ายภาพประเภทวัตถุในระบบสุริยะ

 

        อุปกรณ์ที่ใช้ในการถ่ายภาพประเภทนี้ คงหนีไม่พ้น เลนส์ซูเปอร์เทเลโฟโต้ หรือกล้องโทรทรรศน์ที่มีทางยาวโฟกัสสูงๆ แต่จะไม่เน้นที่มีรูรับแสงกว้างเพราะภาพส่วนมากที่ถ่ายวัตถุจะอยู่กลางภาพเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนั้นอุปกรณ์ในการถ่ายภาพนอกจากกล้องดิจิตอลแบบ D-SLR แล้ว อีกรูปแบบที่นักดาราศาสตร์นิยมใช้คือ กล้องถ่ายวีดีอทางดาราศาสตร์แบบ webcam ที่มีเฟรมเรทสูง แบบ 60 fps เป็นต้น ซึ่งอุปกรณ์เหล่านี้ล้วนแล้วแต่ถูกออกแบบมาเพื่องานด้านการถ่ายภาพดาวเคราะห์หรือวัตถุในระบบสุริยะโดยเฉพาะ

 

4. ประเภทภาพถ่ายวิวธรรมชาติกับดาราศาสตร์ 

 

        ได้แก่ ภาพถ่ายที่ประกอบด้วยวัตถุบนพื้นโลกกับวัตถุบนท้องฟ้าที่เกี่ยวข้องกับดาราศาสตร์ (แต่ไม่รวมถึงปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา เช่น ฟ้าฝ่า เมฆสี หรือการเกิดรุ้ง) ภาพประเภทนี้ได้รับความนิยมในการถ่ายภาพอย่างมาก เพราะถือเป็นการเริ่มต้นถ่ายภาพทางดาราศาสตร์ของหลายๆคน เนื่องจากสามารถถ่ายด้วยอุปกรณ์พื้นฐานง่ายๆ ไม่จำเป็นต้องลงทุนกับอุปกรณ์มากนัก

        สิ่งสำคัญของการถ่ายภาพประเภทนี้นอกจากความสวยงามของวัตถุท้องฟ้าไม่ว่าจะเป็นทางช้างเผือก แสงจักรราศี หรือกลุ่มดาวต่างๆแล้ว ภาพถ่ายจะต้องมีรายละเอียดที่ถูกต้องชัดเจน สามารถนำมาใช้อธิบายหลักการทางดาราศาสตร์ได้ด้วย 

        นอกจากนี้ภาพถ่ายวิวธรรมชาติกับดาราศาสตร์ของแต่ละสถานที่นั้น ไม่ว่าจะเป็นอุทยานแห่งชาติต่างๆ สถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ก็ช่วยให้ชนะใจกรรมการได้ไม่ยากเพราะภาพถ่ายวิวธรรมชาติกับดาราศาสตร์ที่สวยงามนี้จะสามรถนำไปใช้ในการช่วยสร้างความตื่นตัวทางดาราศาสตร์แล้ว ยังมีส่วนในการสร้างความตระหนักในการอนุรักษ์ท้องฟ้าที่มืดสนิทอีกด้วย 

 

อุปกรณ์สำหรับการถ่ายภาพประเภทวิวธรรมชาติกับดาราศาสตร์

 

        สำหรับอุปกรณ์ถ่ายภาพประเภทนี้สามารถเริ่มต้นจาก กล้องดิจิตอล D-SLR กับเลนส์คิทที่แถมมาพร้อมกับกล้องตอนซื้อ และขาตั้งกล้องสักอันก็เริ่มถ่ายภาพได้แล้ว แต่หากต้องการถ่ายภาพที่หลากหลายรูปแบบมากขึ้นก็ควรมีสายลั่นชัตเตอร์ หรือเลนส์ไวแสงมุมกว้างอีกสักตัวก็เพียงพอแล้ว

        อุปกรณ์เบื้องต้นที่กล่าวมาเหล่านี้ เรายังสามารถนำมาใช้ร่วมกับอุปกรณ์ตามดาวแบบพกพาเพื่อถ่ายภาพประเภท Deep Sky object ได้อีกด้วย แต่หากใครที่คิดจะถ่ายภาพประเภทนี้แบบจริงจังก็แนะนำให้เลือกซื้อกล้องที่สามารถควบคุมสัญญาณรบกวนได้ดี เช่น กล้องแบบฟลูเฟรมไปเลย ถึงแม้ราคาอาจสูงสักหน่อยแต่ในระยะยาวถือว่าคุ้มค่าและตอบโจทย์การถ่ายภาพประเภทนี้ได้เป็นอย่างดีครับ

 

5. ประเภทภาพถ่ายปรากฏการณ์ที่เกิดในบรรยากาศของโลก 

 

        ได้แก่ ปรากฏการณ์ทางลมฟ้าอากาศ ฟ้าผ่า การเกิดรุ้งกินน้ำ ดวงอาทิตย์ทรงกลด หรือดวงจันทร์ทรงกลด สำหรับภาพประเภทสุดท้ายนี้ ตอนนี้ก็กำลังอยู่ในกระแสโซเชียล โลกออนไลน์แห่แชร์ภาพของพระอาทิตย์ทรงกลด ที่เกิดขึ้นเมื่อช่วงสายของวันนี้ 29 มิถุนายน ที่ผ่านมา ซึ่งมีความสวยงามมากเส้นรอบวงเป็นสีรุ้ง

        ภาพประเภทนี้ต้องบอกว่า ในช่วงเดือนนี้จะมีโอกาสได้เห็นปรากฏการณ์ในบรรยากาศของโลกได้บ่อยๆ เนื่องจากช่วงนี้จะมีความชื้นในอากาศมาก ทั้งช่วงเช้าก็อาจเกิดปรากฏการณ์ดวงอาทิตย์ทรงกลดในรูปแบบต่างๆ หรือในช่วงเย็นหลังฝนหยุดตกก็อาจเห็นรุ้งกินน้ำ หรือปรากฏการณ์เมฆสี ได้ง่ายๆครับ หากใครที่พบกล้องติดตัวไว้ตลอดไม่ว่าจะเป็นกล้องดิจิตอลทั้งแบบ D-SLR หรือแบบ Compact แม้กระทั้งกล้องสมาร์ทโฟนก็นำมาใช้ถ่ายภาพเพื่อส่งประกวดได้เช่นกัน

        สำหรับภาพประเภทนี้นอกจากความสวยงามของภาพแล้ว โอกาสที่พบเห็นแล้วถ่ายภาพได้นั้นก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้ชนะการประกวดได้ง่ายๆ เพราะภาพประเภทไม่สามารถคาดการณืหรือวางแผนถ่ายภาพได้ล่วงหน้า ต่องอาศัยจังหว่ะและโอกาสเท่านั้น แต่ก็นั่นแหล่ะครับหากเราหมั่นสังเกตสิ่งต่างๆ รอบๆตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นบนท้องฟ้าหรือรอบข้างบ่อยๆ การดูการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศก็มีส่วนช่วยในกรรสร้างโอกาสในการได้เห็นและถ่ายภาพปรากฏการณ์ในบรรยากาศของโลกได้เช่นกันครับ และหลายๆครั้งที่ผู้ชนะการประกวดถ่ายภาพได้จากกล้องสมาร์ทโฟนธรรมดานี่แหล่ะครับ

 

อุปกรณ์สำหรับการถ่ายภาพประเภทปรากฏการณ์ที่เกิดในบรรยากาศของโลก

 

        อุปกรณ์ที่สำคัญที่สุดของการถ่ายภาพปรากฏการณ์นี้คือ “ตา” ของเรานี้แหล่ะครับ เพราะต้องคอยสังเกตท้องฟ้าและรอบตัวบ่อยๆ โดยเราสามารถใช้ได้ทั้งกล้องดิจิตอล D-SLR กล้อง Compact หรือกล้องสมาร์ทโฟนก็นำมาใช้ถ่ายภาพปรากฏการณ์ได้ เพราะผู้ที่จะถ่ายภาพประเภทนี้ได้ส่วนใหญ่มักถ่ายได้โดยบังเอิญ ดังนั้นอุปกรณ์ที่สามารถพกพาติดตัวได้ง่าย ถือเป็นอุปกรณ์ที่เหมาะสมที่สุดในการถ่ายภาพปรากฏกาณณ์ต่างๆ เหล่านี้ซึ่งเกิดขึ้นได้ยาก และคาดเดาไม่ได้ เป็นอย่างดี

 

แนะนำวิธีอัดภาพส่งประกวด

 

        1. อัดภาพในขนาดตั้งแต่ 12 x 8 นิ้ว หรือประมาณ A4 ติดลงบนกระดาษแข็งหรือฟิวเจอร์บอร์ด และนำใบสมัครที่กรอกรายละเอียดครบถ้วนแล้วติดลงด้านหลังฉาก 

        2. บันทึกข้อมูลภาพถ่ายลงในแผ่น CD หรือ DVD ได้แก่ 

             2.1 ภาพถ่ายไฟล์ดิจิตอล ชนิดไฟล์ .JPEG ที่มีคุณสมบัติที่สามารถนำไปอัดขยายภาพ เพิ่มได้ ไม่จำกัด Pixel (กรณีส่งหลายภาพ อนุญาตให้บันทึกไฟล์ทั้งหมดรวมกันใน CD / DVD แผ่นเดียวกันได้)

             2.2 ข้อมูลรายละเอียดภาพถ่ายตามในใบสมัคร แล้วบันทึกในรูปแบบ Microsoft word (ตามใบสมัครที่ดาวน์โหลด) ลงในแผ่น CD หรือ DVD

        3. ผู้ส่งภาพแนบภาพถ่ายและ CD บรรจุในซองเอกสารและจัดส่งมาที่ “สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เลขที่ 260 ม.4 ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 50180  ***(โดยวงเล็บมุมซองว่า  โครงการประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์)

 

        ในการจัดโครงการประกวดภาพถ่ายดาราศาสตร์นี้ นอกจากจะช่วยสร้างความตื่นตัวทางดาราศาสตร์แล้ว ยังมีส่วนในการสร้างความตระหนักในการอนุรักษ์ท้องฟ้าที่มืดสนิทอีกด้วย ดังเช่นโครงการที่ทาง กฟผ.ร่วมมือกับสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ได้เริ่มโครงการศึกษาและวิจัย “Dark Sky” บนดอยอินทนนท์ ที่เล็งเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ท้องฟ้าที่มืด โดยการลดการกระจายแสงที่กระเจิงขึ้นไปบนฟ้า ยังทำให้เขตอุทยานดอยอินทนนท์ยามค่ำคืนกลายเป็น Dark Sky ที่ท้องฟ้าที่มืดมิด