ท้องฟ้าในเดือนกรกฎาคม

  • พิมพ์

ท้องฟ้าในเดือนกรกฎาคม 2559

สวัสดีครับ กลับมาพบกับบทความมุมนักดูดาวประจำเดือนกรกฎาคมกันอีกครั้ง ช่วงเดือนที่ผ่านมาสภาพอากาศในหลายภูมิภาคมีฝนตกอย่างต่อเนื่องทำให้อากาศเย็นลงและคายความร้อนไปได้มาก แต่ก็ยังมีช่วงที่ท้องฟ้าเปิดและสามารถมองเห็นดาวบนท้องฟ้าได้บางส่วน สำหรับเดือนที่ผ่านมาก็มีหลายคนที่ได้ชมเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าสนใจกันไปหลายเหตุการณ์ สำหรับเดือนที่จะมีเหตุการณ์ทางดาราศาสตร์อะไรที่น่าสนใจกันบางสามารถติดตามได้ในบทความมุมนักดูดาวได้

 

กลุ่มดาวในช่วงเดือนกรกฎาคม

        ในช่วงเดือนกรกฎาคมนี้กลุ่มดาวที่เราสามารถสังเกตการณ์เห็นได้ในช่วงหัวค่ำ ที่กำลังขึ้นจากทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวนกอินทรี กลุ่มดาวคนแบกงู กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส กลุ่มดาวมงกุฏเหนือ กลุ่มดาวที่มองเห็นบริเวณกลางท้องฟ้า คือ กลุ่มดาวป่องมอง กลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ กลุ่มดาวผมของเบเรนิส กลุ่มดาวหญิงสาว และที่เห็นปรากฏอยู่ทางทิศตะวันตกกลุ่มดาวสิงโต กลุ่มดาวสิงโตเล็ก กลุ่มดาวปู ทางทิศตะวันเหนือ กลุ่มดาวหมีเล็ก กลุ่มดาวหมีใหญ่ กลุ่มดาวมังกร กลุ่มดาวพิณ กลุ่มดาวหงส์ และทางทิศใต้จะเห็นกลุ่มดาวงูไฮดรา กลุ่มดาวถ้วย กลุ่มดาวนกกา กลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวคันชั่ง กลุ่มดาวคนครึ่งม้า และกลุ่มดาวใบเรือ ที่บริเวณกลางท้องฟ้าหากเราเงือยหน้าขึ้นไปมองจะเห็นดาวสว่างสี่ดวงเรียงตัวกันเป็นรูปสามเหลี่ยม เรียกว่า “สามเหลี่ยมฤดูใบไม้ผลิ” ซึ่งประกอบด้วยดาวสามดวงคือ ดาวอาร์คทุรัส (ดาวดวงแก้ว) ของกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์ ดาวสไปก้า (ดาวรวงข้าว) ของกลุ่มดาวหญิงสาว อีกดวงหนึ่งคือ ดาวเดบเนโบลา (ดาวหางสิง) ของกลุ่มดาวสิงโต และเรายังสามารถจินตนาการกลุ่มดาวเรียงเด่นนี้เพิ่มเติมได้อีกอย่าง คือ เมื่อเพิ่มดาวฤกษ์ที่อยู่ในกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อเข้าไป ดาวดวงนี้มีชื่อว่า “ดาวคอร์ แครอลี” การจัดเรียงตัวของกลุ่มดาวนี้มีชื่อเรียกว่า “สี่เหลี่ยมเพชรใหญ่” (Great Diamond) หรืออาจจะเรียกได้อีกอย่างว่า “เพชรแห่งฤดูใบไม้ผลิ” (Spring Diamond) และเมื่อมองไปทางขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเราจะเห็นดาวฤกษ์สว่างที่ปรากฏเห็นเด่นชัดเป็นรูปสามเหลี่ยม โดยรูปสามเหลี่ยม เรียกว่า “สามเหลี่ยมฤดูร้อน” ดาวฤกษ์ในสามเหลี่ยมฤดูร้อน คือ ดาวเวกา ในกลุ่มดาวพิณ ดาวเดเน็บในกลุ่มดาวหงส์ และดาวตานกอินทรี ในกลุ่มดาวนกอินทรี

 

รูปที่ 1 ท้องฟ้าในเดือนกรกฎาคมเวลา 20:00 น.

 

ปฏิทินดาราราศาสตร์ประจำเดือนกรกฎาคม 2559

 

ตารางเหตุการณ์ดาราราศาสตร์ประจำเดือนกรกฎาคม

วันที่ เดือน

เวลา (น.)

เหตุการณ์

1กรกฎาคม

13:42

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 365,993 กิโลเมตร)

2กรกฎาคม

11:48

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอัลดีบาแรน 0.4 องศา

 

16:00

- ดาวพุธอยู่ที่จุดใกล้ดวงอาทิตย์ (ประมาณ 0.31 AU)

4กรกฎาคม

04:49

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 5.8 องศา

 

18:00

- จันทร์ดับ

 

23:25

- โลกอยู่ไกลดวงอาทิตย์มากที่สุดในรอบปี (ประมาณ 1.01675 AU)

5กรกฎาคม

07:50

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 5.2 องศา

7กรกฎาคม

10:00

- ดาวพุธอยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก (Superior Conjunction)

 

17:00

- ดาวเคราะห์เคียงดาว (ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวพอลลักซ์ 5.65องศา)

8กรกฎาคม

04:57

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 2 องศา

9กรกฎาคม

17:11

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 0.9 องศา

11กรกฎาคม

06:00

- ดาวศุกร์อยู่ที่จุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด (ประมาณ 0.72 AU)

12กรกฎาคม

07:52

- จันทร์กึ่งแรก

 

11:40

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 5.3 องศา

13กรกฎาคม

12:32

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 404,280 กิโลเมตร)

15กรกฎาคม

01:25

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 7.5 องศา

16กรกฎาคม

11:47

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3.4 องศา

 

19:02

- ดาวเคราะห์ชุมนุม (ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวศุกร์ 0.6องศา)

18กรกฎาคม

02:13

- ดาวพุธอยู่ใกล้กระจุกดาวรวงผึ้ง 0.23 องศา

 

13:11

- ดาวศุกร์อยู่ใกล้กระจุกดาวรวงผึ้ง 0.2 องศา

20กรกฎาคม

05:56

- จันทร์เพ็ญ

27กรกฎาคม

05:59

- จันทร์กึ่งหลัง

 

18:38

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 369,654 กิโลเมตร)

29กรกฎาคม

18:16

- ดวงจันทร์บังดาวอัลดีบาแรน (ไม่สามารถสังเกตการณ์ได้)

30กรกฎาคม

ตลอดทั้งคืน

- ฝนดาวตกใต้ดาวเดลต้า ควอริดส์ อัตราการตก 16 ดวงต่อชั่วโมง

31กรกฎาคม

04:05

- ดาวเคราะห์เคียงดาว (ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 0.3องศา)

 

การสังเกตการณ์ดาวเคราะห์ในเดือนกรกฎาคม 2559

        การสังเกตดาวเคราะห์ในช่วงเดือนกรกฎาคมนี้ ดาวเคราะห์ส่วนใหญ่สามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงเย็น โดยผู้สังเกตจะมองเห็นดาวเคราะห์ 3 ดวง ที่เห็นสว่างเด่นอยู่บริเวณกลางท้องฟ้าค่อนไปทางซีกฟ้าใต้ 2 ดวงดวงล่าง คือ ดาวเสาร์และดวงบน คือ ดาวอังคาร และเมื่อมองไปทางทิศตะวันตะตกจะเห็นดาวพฤหัสดีอยู่ใกล้กับบริเวณขอบฟ้า ดาวเคราะห์อีกดวงหนึ่งที่ผู้สังเกตสามารถเห็นได้ ส่วนดาวเคราะห์อีกสองดวงที่เหลือ คือ ดาวพุธในช่วงตัวเดือนจะปรากฏอยู่ทางทิศตะวันออกและในช่วงปลายเดือนจะสามารถมองเห็นได้จากทางทิศตะวันตกพร้อม ๆ กับดาวศุกร์

 

ลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ทั้ง 5 ดวง ในช่วงเดือนกรกฎาคม

รูปที่ 2 แสดงลักษณะปรากฏและขนาดปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนกรกฎาคม

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

        ช่วงต้นเดือนกรกฎาคมเรายังสามารถสังเกตการณ์เห็นดาวพุธได้ในทางทิศตะวันออกหลังจากนั้นดาวพุธจะเคลื่อนที่ไปอยู่ที่ตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอกซึ่งเป็นตำแหน่งที่ผู้สังเกตไม่สามารถทำการสังการณ์ดาวพุธได้ ต้องรอให้ดาวพุธเคลื่อนออกมาจากตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอกประมาณ 1 สัปดาห์ จากนั้นดาวพุธจะปรากฏตัวอยู่ทางด้านทิศตะวันตกห่างจากดวงอาทิตย์มากพอที่จะทำการสังเกตได้ ซึ่งเป็นช่วงที่เหมาะแก่การดูดาวพุธ สำหรับตำแหน่งของดาวพุธจะปรากฏบนท้องฟ้าในกลุ่มดาวคนคู่ มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 5.2 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง - 1.13 ถึง - 1.48

 

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวศุกร์

        การสังเกตดาวศุกร์ในเดือนกรกฎาคมนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้ใกล้กับบริเวณขอบฟ้าทางทิศตะวันตกหลังจากดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าไปแล้ว สำหรับตำแหน่งของดาวศุกร์จะที่ปรากฏอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวคนคู่ โดยในช่วงเดือนนี้ดาวศุกร์จะมีขนาดปรากฏเฉลี่ยบนท้องฟ้าประมาณ 9.8 ฟิลิฟดา และมีค่าสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง – 3.37 ถึง - 3.41 จึงสว่างมากกว่าดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ ที่ปรากฏบนท้องฟ้า

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวอังคาร

        ในเดือนกรกฏาคมยังเป็นโอกาสทองสำหรับการสังเกตณ์ดาวอังคารอีกเดือนหนึ่ง ซึ่งนักดูดาวทุกคนยังคงให้ความสำคัญแก่ดาวอังคารเป็นพิเศษ เนื่องจากยังเป็นช่วงที่ดาวอังคารอยู่ใกล้โลกอยู่ สำหรับใครที่สนใจอยากดูดาวอังคารก็สามารถติดตามกันได้ สำหรับผู้ที่ต้องการดูดาวอังคารสามารถหันหน้าไปทางทิศใต้ในช่วงหัวค่ำ  ตำแหน่งปรากฏของดาวอังคารอยู่ในบริเวณกลุ่มดาวคันชัง มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 18.6 ฟิลิฟดา สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวอังคารช่วงเดือนกรกฏาคมอยู่ที่ระหว่าง - 1.21 ถึง - 0.92 

 

รูปที่ 3 ภาพถ่ายดาวอังคารเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2559

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนกรกฎาคมนี้เราสังเกตจะสามารถสังเกตดาวพฤหัสบดีปรากฏตั้งแต่ในช่วงเวลาหัวค่ำ โดยผู้สังเกตจะมองเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่กลุ่มดาวสิงโต มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 34.3 ฟิลิฟดา มีค่าสว่างปรากฏอยู่ที่ประมาณ – 1.38 ถึง – 1.46 

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 15°00' เหนือ ลองจิจูด 100°00' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวพฤหัสบดีในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในช่วงเดือนกรกฎาคมนนี้ผู้สังเกตสามารถมองเห็นดาวเสาร์ได้บริเวณกลางฟ้าในกลุ่มดาวแมงป่องซึ่งผู้สังเกตุจะมองเห็นดาวเสาร์ขึ้นมาพร้อมกับแถบทางช้างเผือก โดยดาวเสาร์จะมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าประมาณ 18.2 ฟิลิฟดา (ไม่รวมวงแหวน) และมีขนาดปรากฏบนท้องฟ้าเมื่อรวมวงแหวนประมาณ 42.4 ฟิลิฟดา และมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ประมาณ - 0.44 

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

 

ดูตารางเวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559

 

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)