ท้องฟ้าในเดือนพฤศจิกายน

Share

ท้องฟ้าในเดือนพฤศจิกายน 2557

 

        ย่างเข้าสู่ฤดูแห่งการดูดาวกันแล้ว หลังจากที่โดนฝนกระหน่ำมาหลายเดือนแต่ในช่วงที่ผ่านมาก็ยังสามารถดูดาวได้เป็นบางช่วง สำหรับเดือนพฤศจิกายนนี้ยังมีปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่ชวนติดตามไม่น้อย และหลายท่านก็คงเพิ่มที่ว่างแผนท่องเที่ยวกันแล้ว และเพื่อเพิ่มความสนุกสำหรับการท่องเที่ยวของท่านก่อนออกเดินทางศึกษาเรื่องการดูดาวไว้บ้างเพื่อมีโอกาสได้เดินออกไปชมดาวในช่วงเวลากลางคืน

 

กลุ่มดาวในช่วงเดือนพฤศจิกายน

        เมื่อผู้สังเกตหันหน้าไปทางทิศเหนือในช่วงหัวค่ำจะสามารถสังเกตเห็น กลุ่มดาวค้างคาว กลุ่มดาวเพอร์ซิอัส กลุ่มดาวเซฟิอัส กลุ่มดาวมังกร กลุ่มดาวสารถี หรือกลุ่มดาวคนเลี้ยงแกะ ทางทิศตะวันออก กลุ่มดาวม้าบิน  แอนโดรเมดา กลุ่มดาวซีตัส หรือกลุ่มดาววาฬ กลุ่มดาววัว กลุ่มดาวแกะ กลุ่มดาวปลา ทางทิศตะวันตก กลุ่มดาวนกอินทรี กลุ่มดาวหงส์ กลุ่มดาวพิณ กลุ่มดาวเฮอร์คิวลีส กลุ่มดาวคนยิงธนู กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ กลุ่มดาวแพะทะเล หรือกลุ่มดาวมกร และกลุ่มดาวมงกุฎใต้ ส่วนทางทิศใต้ มี กลุ่มดาวปลาใต้ กลุ่มดาวนกกระเรียน และนอกจากนั้นยังมีกลุ่มดาวเรียงเด่นที่ประกอบไปด้วยดาวฤกษ์สว่างในท้องฟ้าที่เรียงตัวกันเป็นรูปทรงต่าง ๆ เช่นสามเหลี่ยมฤดูร้อน ซึ่งประกอบด้วยดาวเดเนป ในกลุ่มดาวหงส์ ดาวอัลแตร์ ในกลุ่มดาวนกอินทรี ดาวเวกา ในกลุ่มดาวพิณ เมื่อเราลากเส้นสมมุติต่อกันระหว่างดาวทั้ง 3 ดวง จะมีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว และอีกหนึ่งกลุ่มดาวเรียงเด่นคือ สี่เหลี่ยมใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยดาวฤกษ์สว่าง 4 ดวง จากกลุ่มดาว 2 กลุ่ม ที่เรียงตัวคล้ายกับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส โดยกลุ่มดาวแรกคือกลุ่มดาวม้าปีก ซึ่งมีดาวฤกษ์สว่างที่ประกอบอยู่ในกลุ่มดาวเรียงเด่นถึง 3 ดวง คือ ดาวอัลเจนิบ ดาวมาร์แคบ (Scheat) และอีก 1 ดวง อยู่ในกลุ่มดาวแอนโดรเมดา คือ ดาวอัลฟิแรทซ์ 

 

รูปที่ 1 ท้องฟ้าในเดือนพฤศจิกายนเวลา 20:00

ปรากฏการณ์ที่น่าสนใจในพฤศจิกายน

วันที่/เดือน

วัน

ปรากฏการณ์

1พฤศจิกายน

18:19

- ดาวพุธทำมุมห่าง 18.7 องศาตะวันตก (Greatest Western Elongation)

3พฤศจิกายน

07:29

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 367,876 กิโลเมตร)

5พฤศจิกายน

ตลอดทั้งคืน

ฝนดาวตกเทาริดส์ อัตราการตก 10 ดวงต่อชั่วโมง

7พฤศจิกายน

05:24

- จันทร์เพ็ญ

8พฤศจิกายน

03:12

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอัลดีบาแรน 1.13 องศา

14พฤศจิกายน

22:17

- จันทร์กึ่งหลัง

15พฤศจิกายน

08:56

- ดวงจันทร์อยู่ไกลโลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 404,340 กิโลเมตร)

 

01:16

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี 5.96 องศา

 

01:16

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเรกูลัส 6.16 องศา

18พฤศจิกายน

ตลอดทั้งคืน

- ฝนดาวตกลีโอนิดส์ อัตราการตก 20 ดวงต่อชั่วโมง

 

15:54

- ดาวเสาร์อยู่ตำแหน่งร่วมทิศกับดวงอาทิตย์ (Conjunction)

19พฤศจิกายน

05:18

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวสไปกา 3.80 องศา(น.)

22พฤศจิกายน

19:34

- จันทร์ดับ

26พฤศจิกายน

18:20

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 5.88 องศา

28พฤศจิกายน

06:13

- ดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกสุดในรอบเดือน (ระยะทาง 369,838 กิโลเมตร)

29พฤศจิกายน

17:08

- จันทร์กึ่งแรก

 

ปรากฏการณ์ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 

        ปรากฏการณ์ฝนดาวตกลีโอนิดส์ หรือฝนตกกลุ่มดาวสิงโต จะเกิดขึ้นในช่วงประมาณกลางเดือนพฤศจิกายนของทุกปี ซึ่งผู้สังเกตสามารถมองเห็นฝนดาวตกเหล่านี้ได้ด้วยตาเปล่า สำหรับตำแหน่งที่มาฝนดาวตกลีโอนิดส์นี้มาจากเศษซากที่หลงเหลือของดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล (55P Tempel-Tuttle) ซึ่งมีวงโคจรรอบดวงอาทิตย์เป็นวงรีโดยหนึ่งรอบใช้เวลา 33.2 ปี และทุกๆ 33 ปี ดาวหางนี้จะโคจรเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด ทำให้ดาวหางทิ้งเศษซากไว้จำนวนมากและทำให้เกิดฝนดาวตกมากเป็นพิเศษ หรือที่กันเรียกว่า “พายุฝนดาวตก” (Meteor Storm) โดยล่าสุดหางดาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล จะเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ ในวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 นี้

 

ข้อมูลทั่วไปของฝนดาวตกลีโอนิดส์

        เกิดจากเศษซากของ               ดาวหาง 55พี เทมเพล – ทัตเทิล (55P Tempel-Tuttle)

        ศูนย์กลางการกระจาย              กลุ่มดาวสิงโต

        ช่วงเวลาการเกิด                     10 – 23 พฤศจิกายน

        ช่วงเวลาที่เกิดมากที่สุด           17 – 18 พฤศจิกายน

        อัตราการตก                            ประมาณ 10 – 20 ดวงต่อชั่วโมง

        ความเร็วของดาวตก                 71 กิโลเมตรต่อวินาที

        เวลาที่เหมาะสมแก่การสังเกต    หลังจากดวงจันทร์ได้ลับขอบฟ้าไปแล้ว ในวันที่ 17 -18 พฤศจิกายน เวลาประมาณ 03.00 – 04.15 น.

 

รูปที่ 2 แสดงบริเวณศูนย์กลางการกระจายของฝนดาวตกลีโอนิดส์ จากโปรแกรม Stellarium

 

        ฝนดาวตกลีโอนิดส์ครั้งนี้จะเกิดในช่วงวันที่ 7 – 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2557 ในการสังเกตฝนดาวตกนั้นควรเป็นสถานที่ท้องฟ้ามืดสนิทไม่มีแสงไฟรบกวน หรือห่างจากเมืองใหญ่ไม่น้อยกว่า 100 กิโลเมตร โดยมองไปยังทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ใกล้กับกลุ่มดาวสิงโตซึ่งเป็นศูนย์กลางการกระจายของฝนดาวตก ซึ่งเวลาที่ดีที่สุดสำหรับการเฝ้าดูฝนดาวตกนี้คือ หลังจากดวงจันทร์ได้ลับขอบฟ้าไปแล้ว ในวันที่ 17 – 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2557 เวลาประมาณ 03.00 – 04.15 น. ซึ่งจะเป็นช่วงเวลาที่เกิดฝนดาวตกมากที่สุด ซึ่งครั้งนี้อาจจะเห็นดาวตกมากถึง 10 – 20 ดวงต่อชั่วโมง

 

รูปที่ 3 ถ่ายฝนดาวตกลีโอนิดส์ ในวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2552 เวลา 01.19 น.

รูปอนุเคราะห์จาก http://news.nationalgeographic.com/news/2012/11/121112-leonids-meteor-shower-shooting-stars-space-science/

 

การสังเกตการณ์ฝนดาวตกลีโอนิดส์

        การสังเกตการณ์ฝนดาวตกลีโอนิดส์ในปีนี้อาจทำได้ยากเนื่องจาก ในวันที่ 17 – 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 เป็นช่วงที่เกิดดวงจันทร์เต็มดวง โดยดวงจันทร์จะขึ้นจากขอบฟ้าประมาณ 17:30 น. และตกลับขอบฟ้าในเวลา 06:30 น. และส่วนหัวของกลุ่มดาวสิงโตจะเริ่มปรากฏในช่วงเวลา 24:00 น. และโผ่ลพ้นจากขอบฟ้าทั้งกลุ่มดาวในเวลา 02:00 น. ของวันที่ 18 พฤศจิกายน ซึ่งผู้สังเกตสามารถสังเกตได้จนถึงเช้า

เรื่องเล่ากลุ่มดาว

        สำหรับเรื่องเล่ากลุ่มดาวในเดือนพฤศจิกายนนี้ขอเปลี่ยนเป็นเล่าถึงประวัติของฝนดาวตกลีโอนิดส์ให้ได้อ่านกันก่อนแต่เรื่องเล่ากลุ่มดาวบนท้องฟ้ายังไม่จบยังเหลือกลุ่มดาวอีกจำนวนมากที่ยังไม่เล่าถึง ขอเก็บไว้เล่าเดือนหน้าครับ สำหรับเดือนนี้ขอเล่าถึงประวัติของฝนดาวตกลีโอนิดส์

        ฝนดาวตกลีโอนิดส์เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดในช่วงเช้ามืดของวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833) เป็นเวลาไม่กี่ชั่วโมงก่อนที่ดวงอาทิตย์จะขึ้น ฝนดาวตกกว่าหมื่นดวงพาดผ่านท้องฟ้าทางตะวันออกของอเมริกาเหนือ ผู้คนต่างถูกปลุกจากการนอนเพื่อมาดูสิ่งที่พวกเขาต้องตื่นตะลึง และอกสั่นขวัญแขวนกับเหล่าดาวตกจำนวนมหาศาลที่วิ่งผ่านชั้นบรรยากาศของโลกราวกับกาลอวสานของโลกกำลังใกล้เข้ามา

 

รูปที่ 4 ภาพวาดพายุฝนดาวตกสิงโตครั้งใหญ่เมื่อ พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833) วาดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2432 (ค.ศ. 1889) เพื่อบรรจุในหนังสือ Bible Readings for the Home Circle อ้างอิงจากผู้ประสบเหตุพายุฝนดาวตกคนแรก โจเซฟ ฮาร์วีย์ วากอนเนอร์ ระหว่างทางที่เขาเดินทางจากฟลอริดาไปนิวออร์ลีนส์

 

        พายุฝนดาวตกสิงโตในปี พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833) ไม่ได้เป็นจุดจบของโลกอย่างที่หวั่นกัน แต่กลับเป็นจุดเริ่มต้นของวิทยาการสมัยใหม่ของความรู้เกี่ยวกับดาวตก ซึ่งดาวตกจำนวนมากนี้มีทิศทางพุ่งมาจากจุดหนึ่งบริเวณส่วนหัวของกลุ่มดาวสิงโต 

 

รูปที่ 5 ภาพแกะไม้แสดงให้เห็นว่าดาวตกมีทิศทางจากจุด ๆ หนึ่งบนท้องฟ้า จากวารสาร Astronomy

 

        นักดาราศาสตร์วิเคราะห์ว่าดาวตกทั้งหมดพุ่งเข้ามาในแนวขนานกันจากจุดหนึ่งในอวกาศนอกโลก เมื่อทำการศึกษาย้อนกลับไปก็พบว่าเหตุการณ์เช่นนี้เคยเกิดขึ้นในแถบตะวันออกกลาง เมื่อปี พ.ศ. 2342 (ค.ศ. 1799) และยุโรป เมื่อปี พ.ศ. 2375 (ค.ศ. 1832) ซึ่งเกิดในช่วงเดือนเดียวกันนี้ นอกจากนี้ก็ยังมีการค้นพบบันทึกเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันนี้เป็นระยะเวลา 33 ปี ก่อนหน้าเหตุการณ์ฝนดาวตกในยุโรป แต่ก็ยังไม่มีใครพิสูจน์ว่าเหตุการณ์คืออะไร ข้อสรุปจากการค้นคว้าดังกล่าวพบว่าโลกจะโคจรเข้าไปในกลุ่มอนุภาคจำนวนมากในทุก ๆ เดือนพฤศจิกายนของทุกปี หลังจากปี พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833) ก็มีการบันทึกจำนวนฝนดาวตกต่อมาเรื่อย และจากฐานข้อมูลเหล่านี้ พบว่ามีมีจำนวนฝนดาวตกน้อยลงตลอดระยะเวลา 33-34 ปี แต่ก็จะเพิ่มมากขึ้นอย่างผิดสังเกต กว่าที่คาดหมายไว้ คือมีมากในปี พ.ศ. 2409 (ค.ศ. 1866) แต่ก็ไม่เท่ากับปี พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833)

 

รูปที่ 6 ภาพแกะไม้แสดงพายุฝนดาวตกปี พ.ศ. 2342 (ค.ศ. 1799) จากชายฝั่งฟลอริดา ภาพนี้ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2415 (ค.ศ. 1872) จากบันทึกของแอนเดรว แอลลิคอตต์ (Andrew Ellicott) ซึ่งกล่าวว่าเขาเห็นดาวตกมากพอ ๆ กับดวงดาวในท้องฟ้าทีเดียว ภาพจากหนังสือ The Midnight Sky ของเอ็ดวาร์ด ดันกิน (Edward Dunkin), F.R.A.S

 

        ในปี พ.ศ. 2442 (ค.ศ. 1899) หนังสือพิมพ์หลายฉบับในประเทศอเมริกาต่างลงบทความสร้างกระแสความตื่นตัวเพื่อเตรียมพร้อมรับเหตุการณ์ฝนดาวตกนี้อีกครั้ง แต่ก็ต้องผิดหวังเพราะมันไม่ได้มีมากมายเท่าที่ควรจะเป็น ซึ่งในปี พ.ศ. 2475 (ค.ศ. 1932) ก็เช่นกัน สิ่งเหล่านี้เป็นสัญญาณบอกว่าฝนดาวตกกลุ่มนี้อาจไม่ผ่านวงโคจรของโลกอีกแล้ว บาร์นาร์ด โลเวลล์ ได้ให้ข้อคิดเห็นในทศวรรษที่ 1950 ว่า วงโคจรของกลุ่มอนุภาคฝุ่นลีโอนิดส์ อาจถูกแรงดึงดูดจากดาวเคราะห์ที่มีขนาดใหญ่อย่างดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ และยูเรนัสรบกวนวงโคจร ทำให้กลุ่มอนุภาคฝุ่นลีโอนิดส์เหล่านี้เคลื่อนห่างจากวงโคจรของโลกออกไป แต่ความจริงนั้นเมื่อดูจากฐานข้อมูลพบว่า ในช่วงทศวรรษที่ 1940 - 1950 มีอัตราการเกิดของฝนตกนี้มีราว 10 – 15 ดวงต่อชั่วโมง และเพิ่มขึ้นเป็น 50 ดวงต่อชั่วโมง ในปี พ.ศ. 2504 (ค.ศ. 1961) และลดลงอีกครั้งเป็น 15 – 20 ดวงต่อชั่วโมง ในช่วงปี ค.ศ. 1962-1963 หลังจากนั้นก็เพิ่มขึ้นอีกครั้งในปี พ.ศ. 2508 (ค.ศ. 1965) เป็น 100 ดวงต่อชั่วโมง และในปี พ.ศ. 2509 (ค.ศ. 1966) เป็นปีที่นักดาราศาสตร์คาดหมายว่าฝนดาวตกจะเพิ่มขึ้น มีรายงานการเกิดฝนดาวตกทางตะวันตกของสหรัฐอเมริกามีมากถึง 150,000 ดวงต่อชั่วโมง ขณะที่ทางตะวันออกเห็นฝนดาวตกในช่วงเช้ามืด หลังจากปีนั้นอัตราการเกิดฝนดาวตกก็ลดลงมาในระดับปกติ คือ ราว 10-15 ดวงต่อชั่วโมงดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล (55P/Tempel-Tuttle)

        ดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล ถูกค้นพบเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2408 (ค.ศ. 1865) โดย เอิร์นซ์ วิลเฮลม เทมเพล (Ernst Wilhelm Leberecht Tempel) นักดาราศาสตร์ชาวเยอร์มัน และในเวลาต่อมาในวันที่ 6 มกราคม ค.ศ. 1866 ฮอราค พาร์เนลล์ ทัตเทิล (Horace Parnell Tuttle) นักดาราศาสตร์ชาวอเมริกัน ก็ได้ค้นพบดาวหางนี้เช่นกัน ซึ่งเป็นการยืนยันการค้นพบของ วิลเฮลม เทมเพล ดังนั้นเพื่อเป็นเกียรติแด่ผู้ค้นพาทั้งสองท่าน ดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล เป็นดาวหางคาบสั้น (ที่มีคาบการโคจรไม่เกิน 200 ปี) ซึ่งไม่มีความโดนเด่นมากนัก แต่เป็นดาวหางที่ได้รับความสนใจเพราะเป็นดาวหางที่ให้กำเนิดฝนดาวตกลีโอนิดส์ 

        ดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล มีคาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์ 33.2 ปี เป็นสาเหตุสำคัญที่ในทุก ๆ รอบ 33-34 ปี ดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิลเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุดครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1965 โดยเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุดที่ระยะทาง 0.982 หน่วยดาราศาสตร์ (ใกล้เคียงกับระยะที่โลกอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์มาก) มีระนาบการโคจรเอียงทำมุม 163 องศา

 

รูปที่ 7 ภาพการโคจรของดาวหาง 55พี เทมเพล-ทัตเทิล (55P Tempel-Tuttle)

ดาวเคราะห์ในเดือนพฤศจิกายน 2557

        การสังเกตดาวเคราะห์ในช่วงเดือนพฤศจิกายนมีจำนวนดาวเคราะห์มาให้ชมน้อยกว่าทุกเดือน โดยดาวเคราะห์ที่เราสามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงเดือนพฤศจิกายนนี้มีทั้งหมด 4 ดวง คือ ดาวพุธ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ ซึ่งดาวเคราะห์ทั้ง 4 ดวง สามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงหัวค่ำ 2 ดวง คือ ดาวอังคาร กับดาวเสาร์ ส่วนดาวเคราะห์อีก 2 ดวง คือดาวพฤหัสบดีและดาวพุธสามารถสังเกตเห็นได้ในช่วงเช้ามืดก่อนดวงอาทิตย์จะโผล่พ้นจากขอบฟ้า สำหรับดาวเคราะห์ที่เราไม่สามารถเห็นมองได้ตลอดทั้งเดือน คือ ดาวศุกร์

 

รูปที่ 8 แสดงลักษณะปรากฏของดาวเคราะห์ในช่วงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2557

 

การสังเกตดาวพุธ

        การสังเกตการณ์ดาวพุธในช่วงเดือนพฤศจิกายน เราสามารถสังเกตเห็นดาวพุธอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาวในช่วงเช้ามืดทางทิศตะวันออก สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพุธช่วงเดือนพฤศจิกายนนี้ออยู่ที่ประมาณ -0.28 ถึง -0.73

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวพุธในเดือนกันยายน พ.ศ. 2557

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่/เดือน

ดาวพุธขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวพุธตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1พฤศจิกายน

05:04

96°

11:00

69°S

16:56

264°

2พฤศจิกายน

05:04

96°

11:00

69°S

16:55

264°

3พฤศจิกายน

05:05

97°

11:00

68°S

16:55

263°

4พฤศจิกายน

05:06

97°

11:01

68°S

16:56

263°

5พฤศจิกายน

05:07

98°

11:02

67°S

16:56

262°

6พฤศจิกายน

05:08

98°

11:03

67°S

16:56

262°

7พฤศจิกายน

05:10

99°

11:04

66°S

16:57

261°

8พฤศจิกายน

05:12

99°

11:05

66°S

16:58

261°

9พฤศจิกายน

05:14

100°

11:07

65°S

16:59

260°

10พฤศจิกายน

05:16

100°

11:08

65°S

17:00

259°

11พฤศจิกายน

05:19

101°

11:10

64°S

17:01

259°

12พฤศจิกายน

05:21

102°

11:12

64°S

17:02

258°

13พฤศจิกายน

05:24

102°

11:14

63°S

17:03

258°

14พฤศจิกายน

05:26

103°

11:16

62°S

17:05

257°

15พฤศจิกายน

05:29

103°

11:18

62°S

17:06

256°

16พฤศจิกายน

05:32

104°

11:20

61°S

17:07

256°

17พฤศจิกายน

05:35

105°

11:22

61°S

17:09

255°

18พฤศจิกายน

05:37

105°

11:24

60°S

17:10

254°

19พฤศจิกายน

05:40

106°

11:26

59°S

17:12

254°

20พฤศจิกายน

05:43

106°

11:29

59°S

17:14

253°

21 พฤศจิกายน

05:46

107°

11:31

58°S

17:15

253°

22พฤศจิกายน

05:49

108°

11:33

58°S

17:17

252°

23พฤศจิกายน

05:52

108°

11:36

57°S

17:19

252°

24พฤศจิกายน

05:55

109°

11:38

57°S

17:21

251°

25พฤศจิกายน

05:58

109°

11:40

56°S

17:22

251°

26พฤศจิกายน

06:01

110°

11:43

56°S

17:24

250°

27พฤศจิกายน

06:04

110°

11:45

55°S

17:26

250°

28พฤศจิกายน

06:07

111°

11:48

55°S

17:28

249°

29พฤศจิกายน

06:10

111°

11:50

54°S

17:30

249°

30พฤศจิกายน

06:13

112°

11:53

54°S

17:32

248°

 

 

การสังเกตดาวศุกร์

        ในช่วงตลอดทั้งเดือนพฤศจิกายนดาวเคราะห์ที่มีความสว่างมากที่สุดคือดาวศุกร์ และการสังเกตการณ์ดาวศุกร์ในเดือนพฤศจิกายนเราไม่สามารถมองเห็นดาวศุกร์ได้ตลอดทั้งเดือนเนื่องจากดาวศุกร์จะขึ้นและตกในเวลาใกล้เคียงกับดวงอาทิตย์ สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวศุกร์เมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนพฤศจิกายนดาวศุกร์จะปรากฏอยู่ระหว่างในบริเวณกลุ่มดาวหญิงสาวและกลุ่มดาวคันชั่ง ดาวศุกร์จะมีค่าความสว่างปรากฏอยู่ที่ระหว่าง – 3.40 ถึง – 3.50

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวศุกร์ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2557

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่/เดือน

ดาวศุกร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวศุกร์ตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1พฤศจิกายน

06:28

104°

12:16

61°S

18:02

255°

2พฤศจิกายน

06:30

105°

12:16

60°S

18:03

255°

3พฤศจิกายน

06:31

105°

12:17

60°S

18:03

254°

4พฤศจิกายน

06:33

106°

12:18

60°S

18:04

254°

5พฤศจิกายน

06:34

106°

12:19

59°S

18:05

254 °

6พฤศจิกายน

06:35

107°

12:20

59°S

18:05

253°

7พฤศจิกายน

06:37

107°

12:21

58°S

18:06

253°

8พฤศจิกายน

06:38

107°

12:22

58°S

18:06

252°

9พฤศจิกายน

06:40

108°

12:24

58°S

18:07

252°

10พฤศจิกายน

06:41

108°

12:25

57°S

18:08

252°

11พฤศจิกายน

06:43

109°

12:26

57°S

18:08

251°

12พฤศจิกายน

06:45

109°

12:27

57°S

18:09

251°

13พฤศจิกายน

06:46

109°

12:28

56°S

18:10

251°

14พฤศจิกายน

06:48

110°

12:29

56°S

18:11

250°

15พฤศจิกายน

06:49

110°

12:30

56°S

18:11

250°

16พฤศจิกายน

06:51

110°

12:32

55°S

18:12

250°

17พฤศจิกายน

06:52

111°

12:33

55°S

18:13

249°

18พฤศจิกายน

06:54

111°

12:34

55°S

18:14

249°

19พฤศจิกายน

06:56

111°

12:35

54°S

18:15

249°

20พฤศจิกายน

06:57

111°

12:37

54°S

18:16

248°

21 พฤศจิกายน

06:59

112°

12:38

54°S

18:17

248°

22พฤศจิกายน

07:01

112°

12:39

54°S

18:18

248°

23พฤศจิกายน

07:02

112°

12:41

53°S

18:19

248°

24พฤศจิกายน

07:04

113°

12:42

53°S

18:20

247°

25พฤศจิกายน

07:06

113°

12:44

53°S

18:21

247°

26พฤศจิกายน

07:07

113°

12:45

53°S

18:22

247°

27พฤศจิกายน

07:09

113°

12:46

52°S

18:24

247°

28พฤศจิกายน

07:11

113°

12:48

52°S

18:25

247°

29พฤศจิกายน

07:12

114°

12:49

52°S

18:26

246°

30พฤศจิกายน

07:14

114°

12:51

52°S

18:27

246°

 

 

การสังเกตดาวอังคาร

        ในเดือนพฤศจิกายนนี้ดาวอังคารจะปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู โดยเราสามารถสังเกตเห็นดาวอังคารอยู่ใกล้กับใจกลางทางช้างเผือกได้ตั้งแต่ช่วงเวลาหัวค่ำ โดยดาวอังคารจะปรากฏอยู่ทางทิศตะวันตก มีค่าความสว่างปรากฏอยู่ระหว่าง 1.09 ถึง 1.19

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวอังคารในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2557

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่/เดือน

ดาวอังคารขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวอังคารตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1พฤศจิกายน

10:27

116°

16:01

50°S

21:35

244°

2พฤศจิกายน

10:26

116°

16:00

50°S

21:34

244°

3พฤศจิกายน

10:26

116°

16:00

50°S

21:34

244°

4พฤศจิกายน

10:25

116°

15:59

50°S

21:33

244°

5พฤศจิกายน

10:24

116°

15:58

50°S

21:33

245°

6พฤศจิกายน

10:24

115°

15:58

50°S

21:32

245°

7พฤศจิกายน

10:23

115°

15:57

50°S

21:31

245°

8พฤศจิกายน

10:22

115°

15:57

50°S

21:31

245°

9พฤศจิกายน

10:22

115°

15:56

51°S

21:30

245°

10พฤศจิกายน

10:21

115°

15:55

51°S

21:30

245°

11พฤศจิกายน

10:20

115°

15:55

51°S

21:29

245°

12พฤศจิกายน

10:19

115°

15:54

51°S

21:29

245°

13พฤศจิกายน

10:19

115°

15:53

51°S

21:28

245°

14พฤศจิกายน

10:18

115°

15:53

51°S

21:28

245°

15พฤศจิกายน

10:17

115°

15:52

51°S

21:27

245°

16พฤศจิกายน

10:16

115°

15:51

51°S

21:26

245°

17พฤศจิกายน

10:16

115°

15:51

51°S

21:26

245°

18พฤศจิกายน

10:15

115°

15:50

51°S

21:25

246°

19พฤศจิกายน

10:14

114°

15:49

51°S

21:25

246°

20พฤศจิกายน

10:13

114°

15:49

51°S

21:24

246°

21 พฤศจิกายน

10:12

114°

15:48

52°S

21:24

246°

22พฤศจิกายน

10:12

114°

15:48

52°S

21:23

246°

23พฤศจิกายน

10:11

114°

15:47

52°S

21:23

246°

24พฤศจิกายน

10:10

114°

15:46

52°S

21:22

246°

25พฤศจิกายน

10:09

114°

15:46

52°S

21:22

246°

26พฤศจิกายน

10:08

114°

15:45

52°S

21:21

247°

27พฤศจิกายน

10:08

113°

15:44

52°S

21:21

247°

28พฤศจิกายน

10:07

113°

15:44

52°S

21:21

247°

29พฤศจิกายน

10:06

113°

15:43

53°S

21:20

247°

30พฤศจิกายน

10:05

113°

15:42

53°S

21:20

247°

 

 

การสังเกตดาวพฤหัสบดี

        สำหรับการสังเกตดาวพฤหัสบดีในเดือนพฤศจิกายนนี้เราจะสามารถสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่ใกล้ขอบฟ้าทางทิศตะวันออก โดยสามารถสังเกตเห็นได้ตั้งแต่เวลาช่วงหลังเทียงคืน สำหรับตำแหน่งบนท้องฟ้าของดาวพฤหัสบดีเมื่อเทียบกับกลุ่มดาวบนท้องฟ้าในช่วงเดือนพฤศจิกายนดาวพฤหัสบดีจะปรากฏอยู่ในบริเวณระหว่างกลุ่มดาวปูกับกลุ่มดาวสิงโต สำหรับค่าความสว่างปรากฏของดาวพฤหัสบดีช่วงเดือนพฤศจิกายนนี้อยู่ที่ระหว่าง – 1.64 ถึง – 1.82

 

วันที่/เดือน

ดาวพฤหัสบดีขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวพฤหัสบดีตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1พฤศจิกายน

00:57

74°

07:15

90°N

13:33

286°

2พฤศจิกายน

00:53

74°

07:12

90°N

13:30

286°

3พฤศจิกายน

00:50

74°

07:08

90°N

13:26

286°

4พฤศจิกายน

00:46

74°

07:05

90°N

13:23

286°

5พฤศจิกายน

00:43

74°

07:01

90°N

13:19

286°

6พฤศจิกายน

00:39

74°

06:58

90°N

13:16

286°

7พฤศจิกายน

00:36

74°

06:54

90°N

13:12

286°

8พฤศจิกายน

00:32

74°

06:51

90°N

13:09

286°

9พฤศจิกายน

00:29

74°

06:47

90°N

13:05

286°

10พฤศจิกายน

00:25

74°

06:43

90°N

13:01

286°

11พฤศจิกายน

00:22

74°

06:40

90°S

12:58

286°

12พฤศจิกายน

00:18

74°

06:36

90°S

12:54

286°

13พฤศจิกายน

00:15

74°

06:33

90°S

12:50

286°

14พฤศจิกายน

00:11

74°

06:29

90°S

12:47

286°

15พฤศจิกายน

00:07

74°

06:25

90°S

12:43

286°

16พฤศจิกายน

00:04

74°

06:22

90°S

12:39

286°

17พฤศจิกายน

00:00

74°

06:18

90°S

12:36

286°

 

23:57

 

 

 

 

 

18พฤศจิกายน

23:53

74°

06:14

90°S

12:32

286°

19พฤศจิกายน

23:49

74°

06:11

90°S

12:28

286°

20พฤศจิกายน

23:46

75°

06:07

90°S

12:25

285°

21 พฤศจิกายน

23:42

75°

06:03

90°S

12:21

285°

22พฤศจิกายน

23:38

75°

06:00

90°S

12:17

285°

23พฤศจิกายน

23:34

75°

05:56

90°S

12:14

285°

24พฤศจิกายน

23:31

75°

05:52

90°S

12:10

285°

25พฤศจิกายน

23:27

75°

05:48

90°S

12:06

285°

26พฤศจิกายน

23:23

75°

05:45

90°S

12:02

285°

27พฤศจิกายน

23:19

75°

05:41

90°S

11:58

285°

28พฤศจิกายน

23:16

75°

05:37

90°S

11:55

285°

29พฤศจิกายน

23:12

75°

05:33

90°S

11:51

285°

30พฤศจิกายน

23:08

75°

05:29

90°S

11:47

285°

 

 

การสังเกตดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี

        การสังเกตดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งตำแหน่งของดวงจันทร์จะมีความแตกต่างกันไป ซึ่งในแต่ละคืนอาจเกิดปรากฏการณ์บนดาวพฤหัสบดี เช่น อุปราคาบนดาวพฤหัสบดี เกิดจากเงาของดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีเอง เมื่อผู้สังเกตดูปรากฏการณ์นี้ผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นเป็นจุดสีดำบนดาวพฤหัสบดี

 

รูปที่ 16 แสดงตำแหน่งดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีในช่วงเดือนพฤศจิกายน

 

การสังเกตดาวเสาร์

        การสังเกตดาวเสาร์ในเดือนพฤศจิกายนนี้เราสามารถสังเกตเห็นดาวเสาร์ได้ตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ ในบริเวณกลุ่มดาวคันชั่ง โดยค่าความสว่างปรากฏของดาวเสาร์ช่วงเดือนพฤศจิกายนนี้อยู่ที่ระหว่าง 0.73 ถึง 0.70

 

เวลาขึ้น – ตก ของดาวเสาร์ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2557

เวลา ณ ตำแหน่งพิกัดทางภูมิศาสตร์ : ละติจูด 13°45.0' เหนือ ลองจิจูด 100°31.0' ตะวันออก

(กรุงเทพมหานคร)

วันที่/เดือน

ดาวดาวเสาร์ขึ้น

ผ่านเส้นเมริเดียน

ดาวดาวเสาร์ตก

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

เวลา

มุมทิศ

1พฤศจิกายน

07:27

107°

13:10

58°S

18:53

253°

2พฤศจิกายน

07:24

107°

13:07

58°S

18:50

253°

3พฤศจิกายน

07:20

107°

13:03

58°S

18:46

253°

4พฤศจิกายน

07:17

107°

13:00

58°S

18:43

253°

5พฤศจิกายน

07:14

107°

12:56

58°S

18:39

253°

6พฤศจิกายน

07:10

107°

12:53

58°S

18:36

253°

7พฤศจิกายน

07:07

108°

12:49

58°S

18:32

252°

8พฤศจิกายน

07:03

108°

12:46

58°S

18:29

252°

9พฤศจิกายน

07:00

108°

12:43

58°S

18:25

252°

10พฤศจิกายน

06:56

108°

12:39

58°S

18:22

252°

11พฤศจิกายน

06:53

108°

12:36

58°S

18:18

252°

12พฤศจิกายน

06:50

108°

12:32

58°S

18:15

252°

13พฤศจิกายน

06:46

108°

12:29

58°S

18:11

252°

14พฤศจิกายน

06:43

108°

12:25

58°S

18:08

252°

15พฤศจิกายน

06:39

108°

12:22

58°S

18:04

252°

16พฤศจิกายน

06:36

108°

12:18

58°S

18:01

252°

17พฤศจิกายน

06:33

108°

12:15

58°S

17:57

252°

18พฤศจิกายน

06:29

108°

12:12

58°S

17:54

252°

19พฤศจิกายน

06:26

108°

12:08

58°S

17:50

252°

20พฤศจิกายน

06:22

108°

12:05

58°S

17:47

252°

21 พฤศจิกายน

06:19

108°

12:01

58°S

17:43

252°

22พฤศจิกายน

06:15

108°

11:58

58°S

17:40

252°

23พฤศจิกายน

06:12

108°

11:54

58°S

17:37

252°

24พฤศจิกายน

06:09

108°

11:51

57°S

17:33

252°

25พฤศจิกายน

06:05

108°

11:47

57°S

17:30

252°

26พฤศจิกายน

06:02

108°

11:44

57°S

17:26

252°

27พฤศจิกายน

05:58

108°

11:40

57°S

17:23

252°

28พฤศจิกายน

05:55

108°

11:37

57°S

17:19

252°

29พฤศจิกายน

05:51

108°

11:34

57°S

17:16

252°

30พฤศจิกายน

05:48

108°

11:30

57°S

17:12

252°

 
 
 

ความสุขของคนดูดาว คือ การที่ได้เฝ้ามองท้องฟ้าอันสวยงาม

 

กรกมล ศรีบุญเรือง

นักวิชาการ

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)

Additional information